امید که آخرین تجربه بشریت باشد

به‌قول «آنتونی گیدنز» (جامعه‌شناس شاخص انگلیسی) تا پیش از انقلاب انفورماتیک، نظام شوروی می‌توانست به‌خوبی در برابر فشارهای غرب مقاومت کند. اما پس از آن، نه اقتصاد شوروی توانست هم‌پای آن تحولات حرکت کند ـ زیرا بنیادهای لازم را فراهم نیاورده بود ـ و نه نظام سیاسی آن دیگر توانست به تبلیغات دروغین درباره بهشت زمینی خود ادامه دهد، و انبوه فسادها، نا‌به‌سامانی، ظلم‌ها و جنایت‌ها از پرده برون افتاد، و در دید ملل جهان قرار گرفت. 

ملت روسیه نیز از عقب‌ماندگی و نابه‌سامانی خود نسبت به دنیای غرب آگاه شد.

درواقع انقلاب انفورماتیک، هم چشمان ملت روسیه ـ و سایر ملل گرفتار نظام‌های کمونیستی ـ را باز کرد، و هم پشتوانه روانی مقامات شوروی را در هم شکست. 

سرانجام آن‌چه در سال‌های دهه ۸۰ میلادی در شوروی برجای مانده بود، اقتصادی به‌نفس‌افتاده، حکومتی زمین‌گیر و فاسد، مقاماتی وحشت‌زده از ناکامی، ملتی درهم‌شکسته و تحقیر‌شده و اخلاقی ویران‌شده بود که دست‌به‌دست هم داد و فروپاشی شوروی را رقم زد. 

گرچه در ۷۰ سال تجربه حکومت شوروی، میلیون‌ها نفر به کام مرگ رفتند، و میلیون‌ها نفر نیز در خویش فروشکستند، اما بشریت سرانجام شاهد فروپاشی یکی از الگوهای حکومت آرمانی بشری بود، تا مبادا برای نسل‌های آینده این توهم تداوم یابد که: «بر خاک انسانی می‌توان درخت حکومت آرمانی را نشاند». 

امید که آخرین تجربه بشریت باشد.