از کانون نویسندگان تا انجمن قلم ایران

در تاریخ ۶ خرداد ۱۳۷۸ «انجمن قلم ایران» از سوی عده‌ای از نویسندگان ـ به‌قول خودشان ـ متعهد راه‌اندازی شد. این انجمن عملا برای موازی‌کاری، رقابت و به حاشیه‌کشاندن «کانون نویسندگان ایران» که سابقه‌ی چندین دهه‌ای داشت، درواقع عَلَم شد.

«محمدرضا سرشار» نویسنده داستان که سال‌ها از قِبل قصه‌گویی ظهر جمعه در رادیو، برای خودش شهرتی دست‌وپا کرده‌بود، از مهم‌ترین بنیان‌گذاران این انجمن محسوب می‌شد، و این انجمن برای این‌که بتواند اعتبارکی برای خودش جور کند، از میان انواع و اقسام شبه‌نویسندگان در هیئت‌ موسس و هیئت مدیره خود استفاده کرد.

به‌عنوان مثال دکتر «علی‌اکبر ولایتی» که تحصیلات آکادمیک در حوزه پزشکی، و سابقه اجرایی در وزارت خارجه آن‌هم نزدیک به دو دهه بسیار سخت جنگ و سازندگی داشت، شاهنامه‌ای نوشت که به اعتقاد شاهنامه‌پژوهان معتبر، چندان اعتباری ندارد، اما کلی از بیت‌المال برای چاپ این شاهنامه در چندین جلد و چندین چاپ هزینه شد تا ایشان علاوه بر تخصص در پزشکی و تجربه در دیپلماسی، عنوان نویسنده هم داشته باشد و با این عنوان از اعتبار ایشان که بعدها مشاور ویژه رهبری نظام شد هم برای «اعتبار» انجمن استفاده شد. 

یا سید «مهدی شجاعی» نویسنده‌ی واقعا نویسنده، که در تمام دوران زندگی‌اش غیر از نویسندگی به کار دیگری اشتغال نداشته و تخصص او در نوشتن داستان‌های رئال و مدرن، نمایش‌نامه‌های سنتی و مدرن و تحقیقات او در حوزه «قلم» و کارنامه او در حوزه نشر (نشر و ماهنامه نیستان)را، هم متعهدین تحسین می‌کرده‌اند و هم غیرمتعهدین، هم به عنوان عضو هیئت موسس و هیئت مدیره نخستین انتخاب شد.

مثال دیگر مرحوم «حمید سبزواری» است که بواسطه شعر معروف «اندوه لبنان کشت ما را کشت ما را، بشکست داغ دیر یاسین پشت ما را» و بارها پخش سرودواره‌هایی از این شعر در صداوسیما جمهوری اسلامی برایش شهرتی ایجاد کرده، و از قِبل آن به عضویت شورای شعر هم رسیده بود. سنی هم داشت برای شاعران تازه‌کار «پدری» حساب می‌شد هم، به عضویت هیئت موسس و مدیره این انجمن انتخاب شد. 

بر همین قیاس ببینیم نام «محمدجواد محبت» از شاعران متعهدی که شعر معروفی از او در کتاب‌های درسی بعد از انقلاب آمده بود.

به نام بقیه دیگر لازم نیست اشاره شود که به‌قول مولوی: «نام احمد نام جمله انبیاست/ چون که صد آمد نود هم پیش ماست».

در آن زمان از طرف نویسنده و شاعرانی که نه‌تنها صدای‌ِشان به‌جایی نمی‌رسید، بلکه اتوبوس‌شان هم به سمت دره هدایت می‌شد، یا جنازه‌های‌ِشان را باید بعد از چند روز در اطراف تهران پیدا کرد، اعتراضاتی به این «فروش غیرقانونی مال غیر» صورت گرفت، اما صداها در نطفه خفه شد. فرج سرکوهی، سیمین بهبهانی، هوشنگ گلشیری و ... .
***
زمان گذشت و چند دهه بعد «مهدی شجاعی» نخستین نامه آتشین خود خطاب به «محمود احمدی‌نژاد» که در آستانه دور دوم دولت خود بود را منتشر کرد. اما اعضای این انجمن چاره‌ای جز «بایکوت» نامه نداشتند، چون شرط لازم برای یک «نهاد صنفی» که «استقلال» است را نداشتند. 
***
مدتی بعد «علی معلم دامغانی» رفیق گرمابه و گلستان همین دوستان، به‌حکم همان «محمود احمدی‌نژاد» بر صندلی فرهنگستان هنر تکیه زد. این‌بار نوبت سیدی دیگر بود که آه آتشینش را بر قلم جاری کند. اما نامه تند سید «عبدالجواد موسوی» خطاب به «علی معلم دامغانی» که با «بی‌سلام و بی‌عرض ارادت» آغاز شده بود، با بایکوت و نادیده‌انگاشتن همین دوستان انجمن قلم مواجه شد. 
***
جواب سید مهدی شجاعی را جوانی پرشور حامی احمدی‌نژاد داد، اما «علی معلم» جوابی نداشت. فقط در آخرین باری که در بین شاعران در بیت رهبری حضور داشت، شعری خواند که خودش هم در قافیه‌اش ماند و بعد در سکوت خبری قرار گرفت: «در این عشرت‌سرا از جوش اوباشی و عیاشی/علی القصه تنها ماند و حوضش حوض نقاشی»

***
دو دهه بعد که تازه نتایج سحر این «تصرف عدوانی» روشن شد، کتاب‌های چاپ متعدد سید «مهدی شجاعی» در مورد خیانت‌های بنی‌امیه، اجازه چاپ بعدی پیدا نکرد و او تنها اعتراض خود را به یک جمع خودمانی و انتشار در اینستاگرامش برد. حالا فرزندان «علی‌اکبر ولایتی» در میان گرگ‌های والستریت می‌چریدند و خود او بر صندلی ریاست دانشگاه آزادی تکیه زده بود که مهدی شجاعی قصه درخشان «پارک دانشجو» را در اعتراض به رویه آن‌ها نوشته و اتفاقا دادگاهی هم شده، اما مشمول «تخفیف مجازات» قرار گرفته بود.  

یک دهه بعد از نوشتن آن قصه «ولایتی» اعلام کاندیداتوری برای ریاست‌جمهوری کرد، اما اعلام کرده بود اگر «هاشمی» نامزد شود، به نفع او کناره‌گیری خواهم کرد. قصه «دزد ناشی» سید «مهدی شجاعی» غیرمستقیم سیاست‌های تعدیل اقتصادی و سازندگی در شهرداری تهران دوران کرباسچی را نشانه گرفته‌بود. 

محمدجواد محبت هم که از دنیا رفت، نه‌تنها رهبری طبق روال معمول برای او پیام تسلیت صادر نکرد، بلکه خبر درگذشت او هم آن‌چنان که شایسته باشد پوشش داده نشد و از همه مهم‌تر غیبت «انجمن قلم ایران» در همه این حوادث بود. 
***
آن‌روزها انجمن قلم یادشان رفته بود که در میان نویسندگان نامدار ایرانیِ زندهِ متعهدِ علاوه بر «سیمین بهبهانی» که آن‌را برنمی‌تابیدند، «سیمین دانشوری» هم بود که در تهران بزرگ‌راه بزرگی به‌نام همسر بی‌سواد و توده‌ایِ به معنای واقعی کلمه او بود و میرشکاک مقاله‌ها در وصف «آل احمد» نوشته بود. 
*** 
بر این سیاهه بسیار می‌توان افزود اما «در خانه اگر کس است یک حرف بس است». این‌روزها که «کانون نویسندگان ایران» جنایت‌های اسرائیل در غزه و تجاوز به ایران را پشت سر هم با بیانه‌های متعدد محکوم می‌کند، خبری از «انجمن قلم ایران» که قرار بود مدافع آزادی بیان و کرامت قلم باشد، نیست. 

نکته تکمیلی این‌که سایت این انجمن با آن‌همه بودجه و یال و کوپال در دسترس نیست. 

منتشرشده در زیتون اینجا

«خاتمی» از ملاقات با «حمیدسبزواری» تا رای به نظام

این کاملا طبیعی است که وقتی یکی را دوست داری، هر چه در ارتباط با او معنا می‌شود و به او ربط پیدا می‌کند را هم دوست باشی و مورد تعریف و تمجید قرار دهی. این‌که منطقی نیست امر دیگری است اما طبیعی هست.
اما همین‌که بهانه‌ی درست و درمونی به دست آمد که خیلی‌ هم طرف دوست داشتنی نیست و در حقیقت دوست داشتن‌های قبلی هم ناشی از یک توهم و شاید فریب و نقش‌ بازی‌کردن بوده‌است، تازه متوجه می‌شوی که چقدر کلاه سرت رفته و از آن بدتر کلاه‌هایی که تو از آن نمد سر دیگران گذاشته‌ای بی‌آنکه خودت خبر داشته باشی.

۲۰ روز از خیانت آشکار و رفتار خلاف عرف و قاعده مردانگی و شرافت «سید‌محمد‌خاتمی» گذشته است.
طی این ۲۰ روز بیش از ۲۰۰«حسین‌شریعتمداری» اصلاح‌طلب، تلاش نموده‌اند که سازوکارهای فریب و توجیه و اقناع مردم را به بهترین شکل ممکن انجام دهند. عده قابل توجهی از معترضان و مخالفان آن رفتار هم قانع شده و مثلا حکمت پشت‌پرده را دریافته‌اند. حتی عده‌ای دست پیش گرفته که؛ دیدید کار سید بی‌حکمت نبود؟ مثلا «قدیانی» به مرخصی آمد؟ بروبچه‌های زندان «متی‌کلا» بابل مرخص نوروزی گرفتند؟ دکتر «خزعلی» با مرخصی از خطر حتمی مرگ نجات پیدا کرد و... الخ؟ و مدعی شدند همه این‌ها از برکت همان رای باطله‌ای است که در صندوق روستایی نزدیک دماوند افتاد و به سعایت خبرگزاری «فارس» از آن رونمایی شد.
خوب! آزادترین کشور دنیا هست و آزادی در آن نزدیک به مطلق است. حق دارند که نظر خودشان را بنویسند و اعلام کنند. ما که بخیل نستیم! بالاخره گوش‌های شنوا که حقیقت را از چرند بازشناسند و به قول «ناصرالدین‌شاه» فرق «کلم و استکهلم» را بدانند، آنقدر خواهند شد که دروغ و نیرنگ دیگر رنگی نداشته باشد.

در سویی دیگر اما برای رسیدن به آن روزها، حالا حالا‌ها باید در مورد این اتفاق نوشت و توضیح داد و روشنگری کرد و به تاریک‌خانه‌ها نور تاباند. شیخ ما گفته است: «هیچ موقع در زندگی به این اندازه از خداوند شاکر و شکرگزار وی نبودم، و امید کامل دارم به نتیجه دادن این حرکت و مسیر». (+) من چرا خوشحال نباشم؟

 این خوشحالی بی‌دلیل نیست. اول آنکه، تکلیف عده‌ای از افرادی که اصلا و ذاتا هیچگونه قرابتی با جنبش‌سبز و آرمان‌های آزادی‌خواهانه آن نداشتند، مشخص شد و راه‌شان از فردای انتخابات و رایی که «خاتمی» به صندوق نظام انداخت از جنبش جدا شد. دیگر اینکه؛ آن‌ها که دلِ‌شان عمیقا با جنبش‌ هست، اما ماهیت امثال «خاتمی» دقیقا بر آن‌ها روشن نشده، و به همین دلیل نمی‌توانستند رفتار اشتباه و نیت اشتباه‌تر او را حلاجی درستی بنمایند، به زودی به فرصت یک حلاجی و تشریح درست و دقیق از این رفتار مزورانه پی خواهند برد و راه خود را اصلاح خواهند نمود.

 اضافه کنم که در میان این جدال‌ها، نامه سراسر محبت و پاکی بانو «فهیمی‌نژاد» مادر «سهراب اعرابی» به «خاتمی» که در توجیه آن رای و رفتار نوشته شده بود، کاملا از جنسی دیگر است و از این بابت کمترین گردی بر دامن پاک آن بانوی صبور و داغ‌دار نمی‌نشیند.(+)

عکس از اينجا

 اما همه این‌ها گفتم تا اشاره کنم که نزدیک به ۹ماه قبل و در حالی که همه هوادارن جنبش، داغ‌دار دوستان شهید خود بودند و رهبران جنبش به حصر رفته بودند، «سید‌محمد‌خاتمی» به دیدار «حمیدسبزواری» رفت.
 «حمید سبزواری» نیازی به معرفی آنچنانی ندارد. ولی جالب است بدانید و بدانیم نامبرده یاد شده علاوه بر آنکه طی ۳۰ سال گذشته نقش اصلی دلالی «کلمه» در دستگاه هنر فروشی فرهنگ و ارشاد این کشور را به عهده داشته و سراینده تعداد قابل توجهی از اشعار و سرود‌های انقلابی مخصوص به خود می‌باشد، ضمنا سراینده  سرود معروف: «آمریکا آمریکا... به نیرنگ تو» نیز می‌باشد. (+)
 قبلا هم نوشته و توضیح داده‌ام که در برهه‌ای از زمان به خاطر انقلاب و شرایط جنگ و... خیلی رفتار‌ها از دولت‌مردان ما سرزد، که در شرایط عادی بیشتر به دیوانگی شبیه است، اما شرایط حساس آن برهه‌ها آنها را قابل توجیه می‌کرد، اما پس از گذشت دوران حساسیت نه تنها ما از کرده پشیمان نشدیم که بدان افتخار هم کردیم. این سرود یکی از آن رفتار خلاف عرف و ادب دیپلماتیک خسارت‌بار ما بود.
آمریکا کشور استعمارگری هست شکی در آن نیست. در دو کودتای بزرگ بر علیه ملت ما نقش اصلی را داشته است. درست! خیلی وقت‌ها بر علیه منافع ما و ملت ما رفتار نموده. صحیح! اما اگر بی‌احترامی به کشوری جبران کننده استعمار و لطمات وارده می‌بود، حالا ما باید بر همه جهان سیادت می‌کردیم. چون به اندازه کافی طی ۳۲ سال گذشته به همه دنیا بی‌احترامی کرده‌ایم. نمونه دم دستی آن همین بی‌احترامی آقای «جواد اردشیر لاریجانی» به گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل بود، که به تنهایی نظر مثبت چند کشور را در مورد وضعیت حقوق بشر در کشور ما عوض کرد و به رای مثبت آنها منجر شد. البته به قولی عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد و البته که خدا می خواهد. بگذریم.

 اما آقای «خاتمی» که می‌خواست و مدعی بود که برای گفتگو آمده است و پیشنهاد می‌کند «گفتگوی تمدن‌ها» را جایگزین «رویارویی تمدن‌ها» کنید، به پیشواز و عیادت کسی می‌رود که بزرگ‌ترین افتخارش سرودن سرودی است که متضمن توهین به یک کشور مستقل دیگر است.
 پنهان نمی‌کنم که وقتی آن گزارش را دیدم و خواندم؛ از خاتمی بسیار ناراحت شدم و مثل همیشه خودم را فریفتم اما امروز لازم می‌بینم بدان اشاره و به اشتباه سکوت آن روزم اعتراف کنم.