«محمدمحمود صبحی» کارگردان و فیلم‌ساز مصری در نماهنگ کوتاهی که طی یک دهه گذشته بارها از ایشان در شبکه‌های مجازی بازنشر شده، در جمعی از مصریان سخن‌رانی و شالوده نگهبانی از یک تمدن و راه‌های حمله و تخریب تمدنی را تشریح می‌کند. تمرکز صبحی در این ویدیوی کوتاه بر «انسان» به‌عنوان محور اصلی «تمدن» و «توسعه» است.
صبحی به مثالی از چین باستان اشاره می‌کند و می‌گوید: «چینیان قدیم برای حراست از خودشان، سال‌ها وقت گذاشتند و دیوار عظیم چین را ساختند. گمان می‌کردند کسی نمی‌تواند از دیوار بالا برود. لیکن در ۱۰۰ سال نخستِ بعد از ساخت دیوار چین، سه بار به چین حمله شد.
در هر حمله اصلا نیازی نبود دشمن از دیوار بالا برود، چون خیلی راحت به نگهبانان "رشوه" می‌دادند، و از دروازه وارد می‌شدند. چینی‌ها مشغول ساخت "دیوار" بودند، اما فراموش کردند "نگهبان" بسازند.»
وی در این نماهنگ با تاکید بر این‌که «ساختن بشر از ساختن هر بنایی مهم‌تر است»، یادآور می‌شود: «بسیار خانواده هست که خانه ندارند، مثل حاشیه‌نشین‌ها و بسیار «قصرها» هست که در آن «خانواده» از هم پاشیده‌است.»
صبحی به مثلی اشاره می‌کند که می‌گوید: «برای ویران‌ساختن یک تمدن سه چیز لازم است: از بین‌بردن خانواده، از بین بردن آموزش و بی‌اعتبار کردن الگوها.
برای از بین‌بردن خانواده باید نقش «مادر» را کم‌رنگ کرد، کاری کن که مادر از «خانه‌دار»بودنش خجالت بکشد. برای نابودی «آموزش»، معلم را هدف قرار بده، اهمیت او را در جامعه کم و بی‌ارزش جلوه بده، تا جایی که دانش‌آموزان به‌جای «احترام» تحقیرش کنند.
و برای آن‌که «الگو»ها را بی‌اعتبار کنی، دانش‌مندان و نخبگان را هدف قرار بده، آن‌ها را بی‌ارزش کن، شک و شبهه در موردشان ایجاد کن، تا کسی به آن‌ها اقتدا نکند.
وی در پایان نتیجه این تخریب‌ها را این‌گونه تبیین می‌کند: وقتی مادرِ هوشیار نبود، معلمِ وفادار از بین رفت، و الگوها ساقط شدند، پس چه کسی بماند «ارزش»ها را پرورش دهد و نگاه‌بانی کند؟ صبحی سپس از مخاطبین می‌پرسد: آیا این الگو برای شما آشنا نیست؟
▪️
فرهنگ مسلط بر فضای آموزشی بعد از انقلاب بزرگ‌ترین نقش را در نابودی بنیان «خانواده» بر محور «مادر» داشته است. آمارها نشان می‌دهد معادله دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها بعد از انقلاب از منظر جنسیتی، کاملا برعکس و نرخ افزایش زنان دانش‌آموخته و جذب دانشجوی دختر در دانشگاه‌ها سیر به‌شدت صعودی به نسبت پیش از انقلاب داشته و این سیر به مرور تساعدی هم شده‌است.
بالابودن نرخ تحصیل دختران و بانوان از شاخص‌های توسعه انسانی یک جامعه حساب می‌شود، اما این شاخص وقتی سودمند و به نفع توسعه پایدار و متوازن است که تحصیل در رشته‌هایی باشد که «زنان» نقش بسیار به‌تر و پررنگ‌تری در آن به نسبت مردان بازی می‌کنند نه بالعکس. مثلا تمام آموزگاران پیش‌دبستانی و دبستانی دخترانه و پسرانه به‌خاطر حساسیت و انعطاف بالای عاطفی این نسل و سن، مناسب‌تر است «زنان» کارشناس و دانش‌آموخته در این حوزه‌ها باشند که دست‌کم چند واحد روان‌شناسیِ کودک در کنار احساس ذاتی مادرانه به‌عنوان پیش‌نیاز سایر دروس پاس کرده‌باشند.
کلیه کادر پزشکی از پزشک فوق‌تخصص تا نگهبان و حتی راننده آمبولانس در بخش زنان همه بیمارستان‌ها شایسته‌تر است دانش‌آموختگان «زن»ِ کارشناس و متخصص در این حوزه‌ها باشند.
هیچ اشکالی هم ندارد که مهندسِ معمار و طراح یک سازه یا یک پروژه بزرگ‌راهی یک زن متخصص و موفق باشد چنان‌که هست. اما این مورد‌ها باید «استثنا» بر «قاعده» باشد نه قاعده بر «استثنا».
وقتی سخن از توسعه متوازن می‌شود، یعنی حقوقی که یک کارمند یا کارگر سرپرست خانوار می‌گیرد، تکافوی یک زندگی نرمال (مسکن، خوراک، نوشاک، پوشاک، بهداشت، بیمه و تأمین اجتماعی) یک خانواده را بکند، که هم مرد مجبور به اضافه‌کاری نباشد، هم نیازی به کمک‌خرجی درآمد زن نباشد.
بالارفتن سن ازدواج، تحقیر و تخفیف فضیلتی به‌نام «مادری» و «خانه‌داری» افزایش مشاغل بازرگانی، خدماتی و واسطه‌گری به‌جای مشاغل تولیدی و خلق ثروت، و در نتیجه شکاف بالای طبقاتی از نتایج سحر تصمیمات غلط ابتدای انقلاب در حوزه آموزش است که به‌مرور صبح دولت خود را نشان می‌دهد.
نهاد «آموزش» نیز در جامعه ایران سه دهه گذشته به‌شدت ورشکسته است. نمونه دم‌دستی آن افزایش بی‌رویه موسسات آموزشی به‌اصطلاح غیرانتفاعی و درواقع بنگاه‌های فروش مدرک مثل دانشگاه آزاد، پیام نور، فنی و حرفه‌ای‌ها، و موسسات آموزشی که هر نهادی برای خودش درست کرده و کارش صرفا فروش مدرک است. همین یک مشت نمونه از خروار ویرانی نهاد «آموزش» در ایران ۴ دهه اخیر کافی است.
جامعه‌ای کع الگویش به‌جای مریم میرزاخانی، حسین رضازاده باشد، و به‌جای پرفسور حسابی، علی کریمی، و به‌جای محمدعلی فروغی، حسین الله‌کرم و رائفی‌پور، و نخبگان و عالِمانش به‌جای فاضل تونی، مهدی دانشمند و شیخ حسین انصاریان و ... باشند، در خانه اگر کس است یک حرف بس است.
با این حساب فقط مانده بود که ما کارشناس نخبه هوش مصنوعی کشورمان، که همه دنبا برایش فرش قرمز پهن می‌کردند، اما او به عشق کودکان و جوانان و مردمان این میهن ماند، و از خود گذشت را به پروژه‌گیری و بی‌سوادی و ... متهم کنیم. آن‌هم از سوی کسانی که شیطان هم در «داوری» درباره آن‌ها هنگ می‌کند.
با این همه آیا سخنان «محمد صبحی» برای‌مان آشنا نیست؟ ما همان چینی‌های عهد باستان نیستیم که به‌جای نگهبان، شهرک موشکی و باور ۳۷۲ و انرژی هسته‌ای ساختیم؟ و دشمن برای حمله به ما نیاز به بالارفتن از دیوار نداشت، بلکه نفوذی‌های‌اش از هر راداری رد می‌شدند، دیوار که دیگر سهل است.
«حسام‌الدین آشنا» از کنش‌گران رسانه‌ای نزدیک به نهادهای امنیتی، که پس از گفت‌وگوی «علی شمخانی» با رسانه ملی، روایت او را «مخدوش» و «غیرقابل باور» توصیف کرد و هیچ‌کس هم کاری به‌کارش نداشت، امروز توییت دکتر علی شریفی زارچی را بازتوییت کرده و در پاسخ او نوشته «هر وقت از چین برگشتید، وقت‌بگذارید تا صحبت کنیم».
رجانیوز هم با استناد به این توییت، نتیجه‌گیری و تحلیل کرده که شریفیزارچی «ظاهرا» ایران نیست و از خارج از کشور دارد جوانان را برای حضور خیابانی تشویق می‌کند.
قید «ظاهرا» نشان می‌دهد که خود «رجانیوز» هم باور جدی ندارد ادعای «آشنا» درست باشد. اما با فرض درست‌بودن ادعای آشنا، شریفیزارچی از کشور فرار نکرده، و احتمالا برای شرکت در سمیناری علمی دعوت، و با پایان سمینار، یا گذراندن کورس تدریس یا تحصیلی، به ایران بازخواهد گشت.
اما فرض بگیریم دکتر شریفیزارچی، یا شرایط کشور را برای ماندن، یا شرایط امینی را برای سکونت خود مناسب ندیده، و به‌رغم میل باطنی، تصمیم بگیرد که از ایران خارج شود. در چنین صورتی مقصد بعدی او بعید است «چین» باشد.
«چین» رفیق ـ هرچند نیم‌بند و در چارچوب فقط منافع خودش ـ ایران است، و در صورتی‌که ایران درخواست کند فلان شهروند من را مسترد کن، چین بلافاصله او را به ایران مسترد می‌کند.
با این وصف، مقصد او نباید چین باشد. و اگر فرض را هم بر مهاجرت دائمی بگذاریم، باز هم چین مقصد مناسبی برای جایگاه و شأن علمی این نخبه انفورماتیک و هوش مصنوعی جهان نیست و با احتمال نزدیک به‌یقین، کشور توسعه‌یافته و با جایگاه علمی ممتازی را برای تدریس و استفاده از فناروی‌های نوین برای تحقیق و پژوهش انتخاب خواهد کرد.
شریفیزارچی دائم در حال سفر به کشورهای متعدد و مختلف جهان برای شرکت در ورک‌شاپ‌هایی درباره «هوش مصنوعی» است، و این اصلا تازگی ندارد و در طول دو دهه فعالیت ایشان مسبوق به سابقه بوده‌است.
ضمنا اکثر کنش‌های شجاعانه و توییت‌های ایشان در شرایطی صورت گرفته و نوشته‌شده که ایشان در ایران زندگی می‌کند و بدون هیچ هراسی اعتراض مسالمت‌آمیز خود به رویه‌های جاری را بیان می‌کند.
در همین رابطه:
آشنایان ناآشنا
به‌دنبال توییت دلیرانه و کم‌نظیر دکتر «علی شریفیزارچی» ـ استاد نخبه و کم‌بدیل انفورماتیک و هوش مصنوعی دانشگاه شریف ـ با این محتوی که: «علی خامنه‌ای رهبر من نیست»، پروژه‌ای برای کاربران اصطلاحا سایبری تعریف‌شده و پشت سر هم توییت می‌زنند که «آقای شریفیزارچی! شما مدتی قبل آقای خامنه‌ای را رهبر خطاب کرده‌اید» و تلویحا او را به تناقض متهم کرده‌اند.
این ادعا که «شریفیزارچی پیش‌تر فلان می‌گفت، الان بهمان می‌گوید»، مشمول «مغلطه زمان‌پریشی» است. شرایط، قواعد و رفتار گذشتهٔ فرد را نمی‌توان به زمان گذشته‌تر، زمان حال یا آینده تعمیم و تسری داد.
همه انسان‌ها زمانی دندان نداشتند، دندان شیری درآوردند، دندان شیری‌شان ریخت، شاید دندان‌های بعدی‌شان هم بریزد.
انسان با موهای کُرکی به‌دنیا می‌آید، بعد مویش ضخیم‌تر و زیباتر می‌شود، و شاید بعدا بریزد و طاس شود.
بر همین قیاس، متوازن با رشد فیزیکی و بزرگ‌تر شدن، افکار، باورها، علایق، سلایق، احساسات و عواطف و خواست‌ها و نیازها و ... انسان هم تغییر می‌کند و این یک روند کاملا طبیعی است.
بدا به‌حال کسی که این روند تغییری او مرتجعانه و به‌جای روبه‌جلو و مترقی‌بودن، برعکس شود. به‌قول منتسب به ایرج‌میرزا:
از دست‌بوس میل به پابوس کرده‌ای
خاکت به‌سر ترقی معکوس کرده‌ای!
آن‌ها که امروز در خط مقدم این پروژه شمشیر می‌زنند، حواس‌شان نیست که این شترِ «میزان، حال فعلی افراد است» زمانی به در خانه آن‌ها هم خواهد رسید، و همان‌ها که امروز این مفهوم را چماق کرده تا بر سر انسان شریفی چون شریفیزارچی فرود آورند، دیری نخواهد گذشت که باید کت‌بسته، فَرق سرشان را تقدیم همین چماق کنند.
▪️
بنده از ۶۷ به این‌سو، آیت‌الله خامنه‌ای رهبرم نبود. با مرحوم هاشمی هم مخالف بوده، هستم و خواهم‌بود. از همان زمان که در خطبه‌های نماز جمعه علیه ما شعار داده می‌شد: «مخالف هاشمی، مخالف رهبر است، مخالف رهبری دشمن پیغمبر است».
رهبری هم زمانی گفت: «برای من کسی هاشمی نمی‌شود». کم‌تر از ۲ دهه بعد گفت: «نظر من به [احمدینژاد] نزدیک‌تر است». بعد احمدینژاد شد جریان انحرافی. رهبری دست‌کم در این فقره مسبوق به سابقه‌تر است.
پروژه طراحی می‌کنید کمی پس‌وپیش را بپایید.
