عالمنمایی، فاضلمآبی و ماجرای «سوکال»
دکتر «الن سوکال» دانشآموخته هاروارد و پرینستون، استاد ریاضی در کالج دانشگاهی لندن و استاد فیزیک در دانشگاه نیویورک است.
او بیشتر بهخاطر انتقاداتاش از سوءاستفادههای علمی که از ماجرای سوکال شروع شد، مشهور است.
ماجرای سوکال، مربوط میشود به چاپ یک مقاله که توسط سوکال در سال ۱۹۹۶ منتشرشد. وی مقالهای بنام «شکستن مرزها: به سوی یک تحول تأویلشناسانه از فیزیک کوانتوم» در نشریه پستمدرن «متن اجتماعی» بهچاپ رساند. هدف وی آزمودن امکان سوءاستفاده از مفاهیم علمی در متون نوین بود.
سوکال، برای آزمودن جامعه متفکر، مقالهای آکنده از لفاظیهای فلسفی، آسمانریسمانهای نامربوط و استفادههای کاملاً نارسا، نابهجا یا نادرست از مفاهیم علوم طبیعی و نظری (از جمله تئوری آشوب، نسبیت عام، فیزیک کوانتوم، تنیدگی، برخال، هندسه نااقلیدسی و ریمانی، مکانیک سیالات و مانند آن) و پیونددادن آن به هرمنوتیک، جامعهشناسی، روانشناسی، فمینیسم و نظایر آن؛ را به رشته تحریر درمیآورد و برای نشریه مشهور فوق ارسال میکند.
طنز ماجرا اینجا است که این مقاله بیاندازه مبهم و پیچیده ـ و به همان اندازه بیمعنا و بیربط است ـ ولی چنان روشنفکرمآبانه و ژرف مینماید که هیچیک از اعضای تحریریه این نشریه جرأت ایرادگرفتن به هیچ بخشی از آنرا پیدا نمیکنند و چشمبسته دست به انتشار این چرندِ تمامعیار میزنند.
بعد از چاپ مقاله توسط این نشریه، سوکال قضیه را آشکارکرده و سپس همراه با ژان بریکمون کتاب «چرندیات پستمدرن؛ سوءاستفاده روشنفکران نوین از علم» را گرد میآورد و به چاپ میرساند که در سال ۱۳۸۴ به ترجمه عرفان ثابتی منتشرشده است.
این دو دانشمند ریاضی و فیزیک، در این کتاب با صبر و حوصله نشان دادند که چهطور برخی مدعیان قرن اخیر با کژفهمی از مصادیق علمی [سهواً یا عمداً] با زدن رنگی شبهعلمی به گفتههای خود اعتبار بخشیدهاند.
در این کتاب مشخص میشود که چگونه از نظریه مجموعههای ریاضی، توان پیوستار، قضیه گودل، هندسه نااقلیسی، نظریه آشوب، نسبیت عام و خاص اینشتین، هندسه ریمانی و کوانتوم برای مفاهیم نامربوط استفاده شده؛ چهطور تبیین زنانگی مکانیک سیالات و مردانگی مکانیک جامدات انجام گردیده و ارتباط بین مفاهیم فیزیک و مکانیک با فمینیسم بهشکلی مضحک به مخاطبان خورانده شده و چهطور در قرن اخیر هرجا نیازی حس شده بهکمک بازی با کلمات دشوار بهظاهر علمی؛ از علم سوءاستفاده شده است.
مدعیان عوامفریب امروز که برای ارزشبخشیدن به مدعیات نامربوط متافیزیکی و ماورایی از کلمات و عبارات علمی برای توصیف و اثبات آن استفاده میکنند، روزبهروز بیشتر میشوند.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر