زمان شاه هم تورم داشتیم
پاسخ به یک مغالطه مشهور: «آیا زمان شاه هم تورم داشتیم؟»
در یک کلمه: بله. در دهه ۵۰ با جهش درآمدهای نفتی و رشد سریع تقاضای داخلی (بدون پاسخ متناسب از سمت عرضه) تورم حتی تا حدود ۳۰٪ هم بالا رفت.
اما! یک «اما»ی مهم وجود دارد. آن زمان، سیاستهای پولی و مالی برای کنترل تورم هنوز به بلوغ امروز نرسیده بود.
برای مقایسه، کافی است به آمریکا در دهه ۱۹۷۰ نگاه کنیم. دو شوک بزرگ نفتی ۱۹۷۳ بعد از جنگ یومکیپور و ۱۹۷۹ پس از انقلاب ایران. در نتیجه بحران تورم که در ۱۹۸۰ به اوج رسید.
در آن زمان کسی بهدرستی نمیدانست که چهطور باید آتش تورم را خاموش کند.
تا اینکه «پل ولکر» رئیس فدرال رزرو، با افزایش شدید نرخ بهره، تورم را مهار کرد. البته این اقدام به رکود سنگین و افزایش بیکاری منجر شد، اما اولین سرنخها از سازوکار مهار تورم را بهدست داد.
واقعیت این است که در دهه ۷۰ میلادی، رابطه نرخ بهره و تورم هنوز کاملاً درک نشده بود. ایران هم مثل بسیاری از کشورها، هنوز نمیدانست چهطور میشود تورم را کنترل، و در عین حال ثبات اقتصادی را حفظ کرد.
اما امروز ماجرا فرق کرده است. مهار تورم ـ بدون ضربه جدی به سمت تقاضا و اشتغال ـ دیگر یک معمای گیجکننده نیست.
آمریکا که زمانی همراه با تورم دو رقمی، رکودی شدید را تجربه میکرد، امروز به هدفگذاری تورم ۲٪ (هدف کمیته FOMC) بسیار نزدیک شده، در حالیکه پیوسته وضعیت اشتغال و وضعیت خردهفروشی را هم زیر نظر دارد.
اما وضعیت ما چطور است؟
نهتنها در فهم همان دهه ۱۹۷۰ از اقتصاد کلان ماندهایم، بلکه هنوز قادر نیستیم صورتِ مسئلهای را که در دنیا تا حد زیادی حل شده، از رو بخوانیم!
تورم امروز ایران، با شکستن رکورد قبلی خود، حتی از ۶۰٪ هم بالاتر رفته است!
این حرف بهمعنای بینقص بودن اقتصاد آن دوره نیست. همانطور که آمریکا در دوران نیکسون و کارتر هم با بحرانهایی مواجه شد.
اما مقایسه آن زمان با امروز، یک قیاس معالفارق است؛ چون دستاوردهای چند دهه اقتصاد کلان را نادیده میگیرد.
بله، پژو ۲۰۷ ایرانخودرو از پیکان ایرانناسیونال پیشرفتهتر است...
اما این پیشرفت در دنیایی که «مرسدس EQS» در آن ساخته میشود، قابل اعتنا نیست.
و البته، داستان ما در اقتصاد کمی متفاوت است: ما از پیکان شروع کردیم... و امروز به گاری رسیدهایم!»
©️ کانال تلگرام فرزاد فخریزاده
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر