«پیمان فراموشی» را فراموش کنیم

در ۲۶ آذر ۱۳۶۴ میرحسین موسوی در دیدار با گروهی از کارگران گفت: «دفاع رئیس‌جمهوری آمریکا از یک فرقۀ جاسوسی یعنی بهائیت، همان‌طور که نشان‌دهندۀ ماهیت فرقه‌ای است که در پایتخت بزرگ‌ترین جنایت‌کاران جهان مورد حمایت قرار می‌گیرد، در عین حال خشم و کینۀ آمریکا نسبت به انقلاب اسلامی را نمایان می‌سازد.»

در ادامه با مرور روزنامه‌های رسمی ایران در دههٔ ۱۳۶۰ نگاهی می‌اندازیم به حمایت قاطع آقای موسوی از سرکوب بهائیان در دوران نخست‌وزیری ایشان.

«منافع جمهوری اسلامی ایران در معرض قضاوت سازمان‌هایی از قبیل عفو بین‌الملل که وابسته به صهیونیسم است قرار نخواهد گرفت.»  این عنوان گزارشی است که پنج‌شنبه ۱۴ آذر ۱۳۶۴ از جلسۀ روز قبل هیئت دولت در روزنامۀ «جمهوری اسلامی» منتشر شده‌است.

بنابه‌این گزارش، میرحسین موسوی نخست‌وزیرِ وقت، در واکنش به انتقاد سازمان‌های بین‌المللی، از جمله عفو بین‌الملل، از نقض گستردۀ حقوق بشر در ایران، به‌ویژه سرکوب بهائیان گفت: 
«موضع‌گیری‌های غیرمنصفانۀ سازمان‌های جهانی که داعیۀ دفاع از حقوق بشر را دارند اما در حقیقت از  فرقه‌های صهیونیستی و جاسوسی حمایت می‌کنند، نمی‌تواند تأثیری در سیاست  جمهوری اسلامی ایران داشته باشد، و همان‌طور که حضرت امام فرمودند منابع خبرگیری و مستندی که این‌گونه سازمان‌ها برای کسب اخبار متکی به آن‌ها  هستند، از مخالفین دولت، منافقین، سلطنت‌طلب‌ها و تروریست‌های آدمکش تشکیل‌شده، و تمام این اعمال برای ایجاد فشار بر جمهوری اسلامی به‌کار گرفته می‌شود.

در حالی‌که جنایات آمریکا و فرانسه و سایر ابرقدرت‌ها در جهان  نادیده گرفته می‌شود، و حقوق مسلمانان جنوب فرانسه پایمال می‌شود، و آزادی‌طلبان جهان زیر چکمه‌های خونین آنان له می‌شوند. چرا در چنین شرایطی، کشوری که علیه آمریکا و امپریالیسم می‌جنگد، باید مورد توجه قرارگیرد و این  مسئله باید مورد افشاگری قرار گیرد؟»

میرحسین موسوی در حالی با چنین لحنی سرگرم توجیه و انکار نقض حقوق شهروندان ایران، از جمله بهائیان، بود که به گزارش  سازمان‌های بین‌المللی، از جمله «مرکز اسناد حقوق بشر ایران» پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا آن تاریخ (آذر ۱۳۶۴) دست‌کم ۱۸۳ بهائی بدون دسترسی به روند دادرسی عادلانه صرفاً بنا به اتهاماتی نظیر جاسوسی اعدام شده بودند.

افزون بر این، صدها بهائی دیگر به اتهامات واهیِ مشابهی بازداشت، زندانی و شکنجه شده، اماکن مذهبی و قبرستان‌های بهائیان در سراسر کشور تخریب یا مصادره، اموال عمومیِ جامعۀ بهائی (از جمله شرکت‌های «امنا» و «نونهالان») و املاک و دارایی‌های شخصی بسیاری از بهائیان مصادره شده‌بود، بهائیان مشمول «پاکسازی» شده، از تمامیِ شغل‌های دولتی اخراج و از تحصیل در دانشگاه‌ها محروم شده بودند.

سرکوب اقتصادیِ جامعۀ بهائی چنان شدید بود که پس از درگذشت یک بهائی، وراث بهائیِ او از ارث محروم می‌شدند و داراییِ متوفی توسط نهادهایی همچون «کمیتۀ امداد امام خمینی» ضبط و مصادره می‌شد (نگاه کنید به «خانۀ اسناد بهائی‌ستیزی در ایران»).

بنابراین، عجیب نیست که سازمان ملل نه‌تنها با تصویب قطع‌نامه‌هایی نقض گستردۀ حقوق بشر را در ایران محکوم کرده  بود، بلکه کمیسیون حقوق بشرِ این سازمان هم گزارش‌گر ویژه‌ای را برای نظارت بر وضعیت حقوق بشر در ایران منصوب کرده بود.

آن‌چه عجیب است، واکنش شدیداللحن میرحسین موسوی است که می‌گفت مخالفت سازمان‌های بین‌المللی با نقض فاحش حقوق بشر در ایران «به خاطر  سیاست‌های ضدنژادپرستانه، ضدصهیونیستی و ضدامپریالیستیِ انقلاب اسلامی  است و طبیعی است دولت بر اساس آرمان‌های بلند مردم و رهبریِ امام بر این اساس استوار باشد که به این داوری‌ها اهمیت ندهد…سیاست دولت، سرکوب هرگونه  تحرکی است که قصد براندازی نظام را داشته باشد و ما منافع جمهوری اسلامی را در معرض چنین قضاوت‌هایی قرار نخواهیم داد».

شگفت این‌که نخست‌وزیرِ وقت از انکار و توجیه نقض حقوق بشر توسط دولت و حکومت ایران فراتر می‌رود و بر سرکوب بهائیان مهر تأیید می‌زند: «ما چیزی نداریم که از جهانیان مخفی کنیم و کوچک‌ترین نرمشی نشان نخواهیم داد. و در عین حال وضع این سازمان‌ها را برای ملت‌های جهان سوم و اسلامی روشن خواهیم کرد. باید برای جامعۀ یک میلیاردی مسلمانان روشن شود این  سازمان‌ها که از یک فرقۀ صهیونیستیِ سیاسی [آیین بهائی] که در ۱۵۰ سالۀ اخیر مشغول دسیسه، توطئه و جاسوسی برای کشورهای بیگانه مخصوصاً انگلیس و اسرائیل بوده، چگونه حمایت می‌شوند؟ اما با هر نوع حرکتی از این قبیل مقابله خواهیم کرد.»

 در ۲۵ آذر ۱۳۶۴، روزنامۀ «جمهوری اسلامی» گزارش داد که هیئت دولت در اعتراض به «رأی مغرضانۀ مجمع عمومی سازمان ملل در مورد  نقض حقوق بشر در ایران» گفته است: «باید مشخص شود که اعتراض قطع‌نامۀ مزبور به اجرای قوانین حیات‌بخش اسلام است یا به چیزی دیگر. اگر اعتراض به  قوانین الهی باشد که به‌نظر چنین می‌رسد، سازمان ملل خود را در برابر یک میلیارد از مسلمانان جهان قرار داده است.»

در این جلسه میرحسین موسوی گفت: «ما اعلام می‌کنیم قطع‌نامۀ اخیر ارزش آراء سازمان ملل را برای همیشه در نزد ملت‌ها از بین برده است.»

نخست‌وزیرِ وقت در ادامه افزود: «جالب است که در میان موافقین قطع‌نامۀ اخیر مجموع [مجمع] عمومی سازمان ملل رژیم‌های  جنایت‌کار اسرائیل، شیلی، آرژانتین، السالوادور و سایر کشورهای صنعتی و در رأس آن‌ها آمریکای جهان‌خوار قراردارد و برای ما همین افتخار بس که از جانب چنین کشورهایی به نقض حقوق بشر متهم شویم.»

یک روز پس از آن، در ۲۶ آذر ۱۳۶۴، میرحسین موسوی در دیدار با گروهی از کارگران گفت: «آن چه نقض حقوق بشر در ایران نامیده شده عکس‌العملی از سوی قدرت‌های بزرگ است که منافع خود را در ایران از دست داده‌اند… دفاع رئیس‌جمهوری آمریکا از یک فرقۀ جاسوسی یعنی بهائیت، همان‌طور که نشان‌دهندۀ ماهیت فرقه‌ای است که در پایتخت بزرگ‌ترین جنایت‌کاران جهان مورد حمایت قرار می‌گیرد، در عین حال خشم و کینۀ آمریکا نسبت به انقلاب اسلامی را نمایان می‌سازد.»

چند ماه قبل از آن، اواخر فروردین ۱۳۶۴ میرحسین موسوی سخنان جورج شولتز، وزیر امور خارجۀ آمریکا، در انتقاد از  سرکوب بهائیان ایران را نشانۀ «قدرت انقلاب اسلامی» دانسته بود که به‌نظر  نخست‌وزیر ایران، ابرقدرت‌ها را «مبهوت» کرده بود!

پیشتر هم در ۳ بهمن ۱۳۶۲ (برابر با ۲۳ ژانویه ۱۹۸۴) روزنامۀ «کیهان بین‌المللی» از انتقاد میرحسین موسوی، نخست‌وزیرِ وقت، از صدور قطع‌نامه‌های «مداوم» آمریکا دربارۀ آزار و اذیت بهائیان ایران خبر داده بود.

بنابراین، آشکار است که میرحسین موسوی در دوران نخست‌وزیری نه‌تنها از نقض حقوق بشر در ایران آگاه بود، بلکه به  توجیه، انکار و حتی تأیید سیاست‌های مغایر با حقوق بشر در کشور می‌پرداخت.

با وجود این، بعضی از هواداران نخست‌وزیر پیشین جمهوری اسلامی همچنان با نادیده‌گرفتن اسناد و مدارک به دفاع از کارنامۀ او ادامه می‌دهند.

یکی از تلخ‌ترین خاطرات راقم این سطور مربوط به زمانی است که دانش‌آموزی دبستانی بودم و تنها چند روز پس از اعدام چند بهائی، از جمله شوهرعمه‌ام و یکی ازخویشاوندان دور، آقای مهندس موسوی در مصاحبه با بخش خبری ساعت دو بعدازظهر رادیو (که در آن زمان یکی از مهم‌ترین بخش‌های خبری صداوسیما بود) در توجیه اعدام آنان با الفاظی بسیار زشت گفتند که این افراد «عضو فرقه‌ی ضالّه» و «جاسوس» بوده‌اند! این مصاحبه «کالنقش فی‌الحجر» در خاطرم نقش بسته است.

متأسفانه نگرش آقای مهندس موسوی به بهائیان پس از دوران نخست‌وزیری هم تغییر نکرد. 
برای مثال، ایشان در سال ۱۳۷۷ زبان به ستایش کتاب «زرسالاران یهودی و پارسی» (یکی از آثار یهودستیزانه، زرتشتی‌ستیزانه و بهائی‌ستیزانه‌ی عبدالله شهبازی، نویسنده‌ی دسیسه‌پندار بهائی‌ستیز و یهودستیز و همکار سابق نهادهای امنیتی) گشود و درباره‌‌ی این اثر بی‌ارزش به او گفت: «نگران نباش. اين موج می‌گذرد و ارزش کار تو بعدها روشن خواهد شد.» 

روابط دوستانه‌ میان آن‌ها تا پیش از انتخابات ۸۸ نیز ادامه داشت و به گواهی عبدالله شهبازی، او بارها به دفتر مهندس موسوی رفته و با او دیدار کرده بود. عبدالله شهبازی نوشته بود: «سال‌هاست ميرحسين موسوی، يا آن‌گونه که نسل ما او را می‌شناخت: «مهندس موسوی» به من لطف دارد. از سال‌ها پيش بارها به دفترش رفته‌ام...» 

احتمالاً آخرین دیدار آن‌ها حدود ۴ ماه قبل از انتخابات ۱۳۸۸ در ۱۷ بهمن ۱۳۸۷ بود که طی آن آقای موسوی به گرمی از عبدالله شهبازی استقبال کرده بود.

آقای مهندس موسوی تا امروز، چه پیش از حصر ظالمانه و چه پس از آن، حتی یک‌بار هم از اقدامات بهائی‌ستیزانه‌ٔ خود ابراز پشیمانی نکرده‌اند. 

سرنوشت ایشان از جهتی یادآور تروتسکی است. تروتسکی هم در سال ۱۹۲۰ غرق در خودمحق‌بینیِ انقلابی، نصایح منتقدانِ جزم‌اندیش و خشونت بلشویک‌ها را «اراجیف کانتی- کوئیکری» می‌خواند، اما چند سال بعد قربانیِ ارابۀ سرکوب و ارعابی شد که خود از نخستین رانندگانش بود.

 آقای مهندس موسوی نیز، حداقل در دهۀ اول جمهوری اسلامی، یکی از گردانندگان چرخ خشونت در ایران بود و متأسفانه بعدها قربانی آن شد. 

امیدوارم که ایشان در صحت و سلامت از حصر رهایی یابند و با شهادت‌دادن در برابر «کمیسیون‌های حقیقت‌یاب» به روند «حقیقت و آشتی» در ایرانِ آینده کمک کنند.
***
سوزان نایمن، فیلسوف نام‌دار و نویسندۀ کتاب تأمل‌برانگیز «درس گرفتن از آلمانی‌ها» هر چند می‌پذیرد که مواجهه با  جنایت‌های گذشته بسیار دشوار است، اما این‌کار را نه‌تنها ممکن، بلکه مفید  می‌داند.

به نظر او «چنین کاری می‌تواند به بهبود اوضاع کشور بسیار کمک کند. چنین کاری می‌تواند منبع قدرت باشد و نه ضعف.»

لیسِت اوروخکو، فیلم‌ساز اهل شیلی، که پس  از «دست‌یابی به اسناد همکاری خاله‌اش، آدریانا ریواس، با پلیس مخفیِ مخوف  حکومت پینوشه، در آدم‌ربایی، شکنجه و قتل شماری از شهروندان شیلی» به‌جای انکار یا بی‌اعتنایی به شواهد، به رویارویی با خاله و خانواده‌اش پرداخت، و مستند درخشان «عهد و پیمان آدریانا» را ساخت که در جشن‌واره‌های معتبری همچون برلین بیش از ده جایزه به‌دست آورده است، می‌گوید: «فیلمِ من نشان می‌دهد که تنها راه جلوگیری از تحریف یا تکرار تاریخ، به‌یادسپردن آن است. نیمی از شیلیایی‌ها ترجیح می‌دهند که در نوعی فراموشی به‌سر برند، و این خود یکی از سنگین‌ترین جراحت‌های این ملت است.»

در سال‌های اخیر، شماری از دختران و پسران افسرانی که در دوران حکومت نظامیان بر آرژانتین (۱۹۸۳-۱۹۷۶) در نقض فاحش حقوق بشر در این کشور دست داشتند، نه‌تنها از پدران خود دفاع نکرده‌اند،  بلکه با تشکیل گروهی منسجم «خواهان تجدیدنظر در قوانین جزایی کشور شده‌اند، تا فرزندان بتوانند در پرونده‌های حقوق بشری علیه والدین خود شهادت دهند.»  

آن‌ها این سخن سوزان نایمن را به‌گوش جان شنیده‌اند که «تنها وقتی می‌توانید تغییر ایجاد کنید که مثل آدم بالغ مسئولیت بپذیرید.»

به نظر می‌رسد که برخی از فعالان سیاسی ایرانی گمان می‌کنند که با فراموش‌کردن گذشته، می‌توان بر زخم‌ها مرهم نهاد. این امر یادآور اوضاع اسپانیا پس از مرگ فرانکو است: «در سال ۱۹۷۷ پس از مرگ فرانکو، دولت  اسپانیا قانون عفوی را تصویب کرد که نه‌تنها آزادی زندانیان سیاسی، بلکه خودداری از تحقیق دربارۀ انبوه جنایت‌های دوران دیکتاتوری را تضمین می‌کرد. این قانون به پیمان فراموشی شهرت یافت. قانون‌گذاران امیدوار بودند که نادیده‌گرفتن گذشته، به اسپانیا کمک کند تا آینده‌ای دموکراتیک بسازد و  زخم‌های کهنه خودبه‌خود و بی‌سروصدا التیام یابد.»

اما پس از چهار دهه این حقیقت آشکار شده است که «نمی‌توان صرفاً با فراموش‌کردن خشونت، صلح ایجاد کرد. برای هزاران  بازمانده‌ای که عزیزان‌ِشان هنوز در قبرهای دسته‌جمعی بودند، فراموشی کاملاً  غیرممکن بود. آن‌هم در حالی که شکنجه‌گران و عاملان جنایت‌ها آزاد بودند.»

امروز نوجوانان اسپانیایی در اعتراض به این سکوت کرکننده می‌پرسند: «چرا سیاست‌مدارانِ کنونی دست روی دست گذاشته‌اند و کاری نمی‌کنند؟ آیا فکر می‌کنید که منتظرند که بازماندگان [این جنایت‌ها] بمیرند تا ورق برگردد؟.… از ما، نسل جوان، چه کاری برمی‌آید تا مبارزۀ شما را ادامه دهیم؟»

بیش از ۷۰ سال قبل، یکی از نویسندگان نشریۀ «لایف» در مروری بر رمان «۱۹۸۴» اثر جورج اورول نوشت: «اگر آدم‌ها همچنان به واقعیت‌های آزمودنی معتقد بمانند، و در جست‌وجوی شناختِ بیشتر به نفسِ حقیقت احترام بگذارند، هرگز نمی‌توان آن‌ها را به‌طور کامل به اسارت درآورد.»

راه رهایی ایرانیان هم چیزی جز احترام به حقیقت، شکستن سکوت و جست‌وجوی عدالت نیست.
توییتر عرفان ثابتی

۸۸ محصول انتخابات محصولی

 فرض بگیریم که فردای ۲۲ خرداد ۸۸، نتیجه انتخابات، آن که اعلام شد، نبود و «میرحسین موسوی» برنده انتخابات و علی‌القاعده ریس‌جمهور ایران می‌شد، به نظر شما جای «صادق محصولی» برگزارکننده انتخابات با آن اتهامات سنگینی مالی که برای نخستین‌بار در صداوسیما «مهدی کروبی» از عمق و مفتوح‌بودن پرونده و شراکت «محمود احمدی‌نژاد» در آن پرده برداشت، کجا بود؟

در این‌که قوه قضاییه، استقلال و اراده برای طرح اتهام برعلیه امثال آقای محصولی را نداشت تردیدی نیست، اما «میرحسین»، «محمد خاتمی» نبود که به حاکمیت باج بدهد و حاکمیت نیز جرات خطرکردن و تقاضای انفعال و سکوت در برابر حقوق مردم از میرحسین را نداشت. میرحسین به‌سادگی «خاتمی» قابل مهار نبود. بنابراین نباید ریس‌جمهور می‌شد و «صادق محصولی» به عنوان نخستین کسی که با ریس‌جمهورشدن «میرحسین»، احتمال به جریان افتادن‌ پرونده و زندانی‌شدنش بسیار قوی بود، اولین کسی بود که در مقام برگزارکننده انتخابات، مهم‌ترین نقش را برای مهندسی و ریس‌جمهورنشدن مهندس برعهده گرفت و نقش‌های بعدی به ترتیب برعهده کسانی قرارگرفت که با فرض ریس‌جمهورشدن کسی غیر از «احمدی‌نزاد»، در نوبت‌های بعدی برای اعزام به اوین بودند.

نامه دایی رهبر در انتقاد از سیاست‌های وی

«سید حسین میردامادی« دایی آیت‌الله علی خامنه‌ای با انتشار نامه‌ای سرگشاده در وبسایت «کلمه» خطاب به رهبر ایران با اشاره به «رفتار دوگانه نظام و رهبری قبل و پس از درگذشت آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی با وی» نوشت: «آسید‌علی آقای عزیز! تا دیرتر از این نشده و دوران شما پایان نیافته و شیرازه امور به کل از‌ هم‌ نپاشیده و مُلک و ملت از دست نرفته، مشی خود را تغییر دهید و این ناهنجاری‌ها را جبران کنید.»

به نوشته این استاد بازنشسته الهیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ «فراخواندن آقای خامنه‌ای از مشهد به تهران در بدو انقلاب و ورود ایشان به شورای انقلاب و امام جمعه شدن وی البته با کمک و پیشنهاد آیت‌الله العظمی منتظری و سلسله مراتب پیشرفت آقای خامنه‌ای در مسئولیت‌های کلان تا رسیدن به جانشینی حضرت امام‌ (ره) همه و همه با تاییدات و حمایت مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بوده است.»

او افزوده است: «با این‌همه، شاهد رفتار بی‌مهر و حذف آقای هاشمی از سوی نظام و رهبری بوده‌ایم، که اوج آن در رد صلاحیت آقای هاشمی بود؛ رد صلاحیتی که بدون دخالت و یا دست‌کم سکوت رهبر ممکن نبود.»

میردامادی از رهبر ایران انتقاد کرده که چرا در "بیانیه تسلیت" خود از لفظ "تخفیفی حجه‌الاسلام" برای هاشمی استفاده کرده است، در حالی‌ که از نظر او "مراتب علمی و تحصیلات حوزوی آقای هاشمی رفسنجانی بر آقای خامنه‌ای تفوق داشته (و یا دست‌کم مساوی بوده است)، و عنوان آیت الهی آقای هاشمی محرز بوده است. نشان به آن نشان که برخی از مراجع تقلید نزدیک به حکومت هم در پیام تسلیت از هاشمی به عنوان آیت‌الله یاد کردند.»

وی خطاب به خواهرزاده خود گفته است: «در قبال این‌همه حمایت‌ها و خدمات و علاقه آقای هاشمی رفسنجانی به نظام و رهبری، چه رفتاری با ایشان داشتید؟ بگذارید برخی از این رفتارها را با هم مرور کنیم: حذف از امامت جمعه، کنارگذاشتن از ریاستِ خبرگان، رد صلاحیت در کاندیداتوری ریاست جمهوری سال ۹۲ که قطعا همه این موارد بدون اذن، اجازه و مشورت با رهبری و یا دست‌کم سکوت او صورت نگرفته است.»

دایی علی خامنه‌ای با یادآوری این که "برخوردهای حذفی"، به عنوان "سمّ مهلکی در هاضمه انقلاب و اسیدی پاشیده بر چهره انقلاب"، در ایران "محدود به هاشمی نمی‌شود"، دلایل اختلاف او با هاشمی را درخواست وی برای "رفع حصر خانگی میرحسین موسوی، مهدی کروبی و خانم زهرا رهنورد"، "مطالبه ایشان در زمینه آزادی زندانیان سیاسی و روزنامه‌نگاران دربند که با شیوۀ کین‌کِشی و مظلوم‌کُشی نظام مغایرت داشت" و مطرح کردن "مسئله محدود شدن دوره رهبری (مثلا ده‌ ساله شدن آن) و شورایی‌شدن رهبری یا مخالفت هاشمی با کلمه «مطلقه‌» در ولایت فقیه" دانسته است.

او نسبت به برخورد حکومت ایران با سید محمد خاتمی نیز انتقاد کرده و با اشاره به "خلق و خوی استثنایی" او، کسب "تحسین دنیا" و "جمع کردن آبرو و اعتبار جهانی برای ایران" نوشته است: "برخلاف قانون مسّلم، ایشان ممنوع‌التصویر و ممنوع‌الخروج و ممنوع از شرکت در تشییع شده است و چونان مجرمی تحت‌الحفظ و تحت نظر با ایشان رفتار می‌شود؟ و حتی در مراسم تشییع جنازه مرحوم آقای هاشمی رفسنجانی، که همۀ آحاد مردم آزادانه در آن مشارکت گسترده‌ای داشتند، به ایشان اجازۀ مشارکت داده نمی‌شود".

میردامادی از رهبر ایران خواسته است: "به حصر موسوی و کروبی و رهنورد هر چه زودتر پایان دهید"، "دستور آزادی همه زندانیان سیاسی و عقیدتی، روزنامه‌نگاران و هواداران حقوق بشر، از زن و مرد، پیر و جوان، را که احیانا منتقد شما بوده‌اند و در زندان‌های طویل‌المدت به سر می‌برند و برخی مادران اطفال خرد‌سال هستند، صادر کنید" و تا "زمان، کاملا از دست نرفته و از آفتاب رو به غروب عمر شاید رشحه‌ای باقی باشد. محبت، مدارا و رعایت کرامت انسانی و وفا به آیین وفا و مهربانی را جایگزین خشونت، کین‌کِشی، مظلوم‌کُشی و انحصارطلبی کنید".

اخلاق روزنامه‌نگاری

 سایت کلمه امروز نوشته است: «توقیف دومین رسانه افراطیون؛ جهان‌نیوز توقیف شد.»

نمی‌دانم چه کسی در غیاب «میرحسین موسوی» مدیریت این سایت را برعهده داد. اما انصافا استفاده از صفت توهین‌آمیز «افراطیون» فارغ از آن‌که مغایر با اخلاق حرفه‌ای رسانه و نقض‌کننده بی‌طرفی و اثبات‌کننده جانب‌داری گردانندگان این سایت است، با شخصیت میرحسین موسوی که «ادب مرد به از دولت اوست» را به شعار ماندگاری در نسبت با شخصیت خود تعریف کرد هم نمی‌خواند.

#سایت‌کلمه #‌میرحسین‌موسوی #جهان‌نیوز #اخلاق‌حرفه‌ای‌رسانه

«آشنا»ی ناآشنا

«حسام‌الدین آشنا» مشاور فرهنگی رئیس‌جمهور: «من کاملا قانع هستم که آقای "احمدی‌نژاد" در سال ۸۸ انتخابات را برده است.»
 اگر آقای آشنا با این گزاره کاملا موافق‌اند، به‌جای نقد تند و تیز دولت قبلی، باید به رای‌دهنده‌ خرده بگیرند، چرا به این چنین دولتی رای داده‌اند که تمام کشور را مبدل به میدان مین کند.

ایشان بعنوان یک صاحب‌نظر! حق ندارند از نقد رای‌دهندگان سر باز بزنند چرا که بدون این نقد ما نخواهیم توانست از وضعیت بحرانی به شرایط عادی گذر کنیم چرا باز رای‌دهندگان می توانند فاجعه بیافریند.

ایشان برای اینکه روحانی را با هوش جلوه دهند، به شکست پیش‌بینی‌های قبل از انتخابات خود اعتراف می‌کنند، آیا اکنون با این پیش‌بینی‌های غلط حق دارند در مسند مشاورتی بنشینند که تحلیل درست از شرایط را به تمامی می‌طلبد؟ و کوچک‌ترین مشاوره غلط می‌تواند فاجعه ایجاد کند؟ مثل مشاوره‌هایی که مشایی به احمدی‌نژاد داد.

آقای آشنا در جای دیگری اشاره می‌کند: «مسئله حصر چندجانبه است. همه جوانب را که شما حل کنید باز یک جانب باقی می‌ماند و آن کسی است که تحت حصر است. او باید تصمیماتی بگیرد. اگر او نتواند و یا نخواهد تصمیم بگیرد کار برای همه دشوار می‌شود.»

  معنای حرف ایشان آن است که آقای «موسوی» باید مثل ایشان بپذیرند «احمدی‌نژاد» چهارسال قبل رای آورده و حتی تدلیس حرف مفت است. مجادله‌ای با ایشان نداریم جز این سفارش که لطفا قصه زندگی سقراط و جام شوکرانی که نوشیده‌اند را بخوانید شاید تصورتان از تاریخ و معنای کنش افراد در ذهن‌تان تغییر کند.

تنگه هرمز را ترکمنچای نکنیم

بعید می‌دانم کسانی که بستن «تنگه هرمز» را تبلیغ می‌کنند، اطلاعات چندانی از اهمیت استراتژیک این تنگه، برای ایران و تجارت جهانی داشته باشند. زیرا اگر چنین بود احتمالا درمی‌یافتند که پایان درگیری و اختلال در تنگه هرمز، که ۳۵٪ حمل‌ونقل دریایی جهان (به نقل از Wikipedia) از آن می‌گذرد، این بار مانند خاتمه جنگ ایران و عراق نخواهد بود که با سرکشیدن جام شوکران ختم شود و قلمرو آبی خاکی کشور نیز به همان شکل سابق باقی بماند.

۲ هزار و ۵۰۰ سال است که مرزهای آبی کشور، مختصات تثبیت‌شده فعلی و شناسایی جهانی را با خود داشته است.
بسیاربسیار دلاورمردان و ناخدایان و ملوانان ایران‌زمین، جان خود را نثار صیانت از این آب و خاک کردند، تا یک هزار و ۸۰۰ کیلومتر مرزهای جنوبی و ۳۴ جزیره مسکونی و غیرمسکونی در پهنای خلیج فارس و دریای عمان، به نام ایران تثبیت شود.

تا حدی که فقط جزیره قشم ایران، بیش از ۵ برابر بزرگ‌تر از کشور بحرین است که تا همین چند سال پیش و تا نوجوانی پدربزرگ‌های ما هنوز به ایران تعلق داشت.

حال چگونه است که دفاع از این همه عظمت و شکوه تاریخی به‌عهده امثال «محمدرضا رحیمی» معاون «احمدی‌نژاد» گذاشته شده که جدا از سوابق نانوشتنی، متهم ردیف اول پرونده مشهور به «میدان فاطمی» و کلاه‌برداری ازشرکت بیمه ایران است.

باندی که با جعل اسناد، تایید تصادف از سوی پلیس از شرکت‌های بیمه پول‌های کلان دریافت می‌کردند.

وااسفا و صد حیف از ایران و اسلام ایرانی، که مدافعان واقعی ملت همچون میرحسین موسوی، تاج‌زاده، و امثال محسن امین‌زاده حبس انفرادی بکشند، ولی عرق‌خورها و جاعلان سابقه‌دار، امنیت مرزهای آبی کشور را با حیله‌گری خرج باند‌بازی‌های در آستانه انتخابات کنند، تا چراغ سبزی هم به خارج داده‌باشند که «اصل مملکت دست ماست نه رقبا» و این‌که اگر معامله‌ای قراراست صورت بپذیرد «با ما معامله کنید، با هم کنار می‌آییم.»
اما تنگه هرمز:
تنگه هرمز که ریشه لغوی آن در گویش ساکنان میناب به معنای «درخت خرما»ست، آب‌راهی به عرض ۵۴ کیلومتر بین ایران و سواحل عمان است، که عمیق‌ترین نقطه آن فقط ۱۲۰متر است، و روزانه ۱۶ تا ۱۹ سوپرتانکر ۱۶ میلیون بشکه نفت و فراورده نفتی را از این تنگه منتقل می‌کنند که مجموعا ۳۵٪ حمل‌ونقل دریایی نفت جهان یا ۲۰٪ کل نفت جهان می‌شود.

دو خط کشتی‌رانی بین‌المللی در خلیج فارس (بر اساس نقشه ویکی‌پدیا) از وسط جزایر ایرانی و قلمرو آبی ایران می‌گذرد، که از بقیه مناطق کمی عمیق‌تر است. از آنجا که این تنگه برای عبورومرور سوپرتانکرها و کشتی‌های خیلی بزرگ چندان امن نیست، قانون تفکیک ترافیک دریایی (Traffic Separation Scheme) یک اتوبان دریایی فرضی با پهنای ۱۰ کیلومتر را از وسط تنگه هرمز برای عبور شناورها در نظر گرفته‌است.

از این پهنای ۱۰ کیلومتری ۲ مایل، در سمت شمال برای ورود، و نیز ۲ مایل در سمت جنوب، برای خروج از تنگه هرمز اختصاص یافته.

وسط این دو مسیر، یک پهنای خالی ۲ مایلی برای اجتناب از برخورد کشتی‌ها در نظر گرفته شده‌است.

هر چند که تنگه هرمز را نمی‌توان با زنجیر مسدود کرد، یا با غرق‌کردن دو سه کشتی مانع تردد شناورها شد، ولی به‌قدری باریک است که بارها کشتی‌های تجاری یا جنگی، زیردریایی‌ها و نفت‌کش‌ها هنگام عبور از تنگه با یک‌دیگر تصادف کرده‌اند.

 به‌رغم این‌که عمان و ایران اخیرا هر دو سامانه کنترل ترافیک دریایی در تنگه هرمز دارند، در ژانویه ۲۰۰۷ زیردریایی اتمی USS Newport News با یک سوپر تانکر عظیم ۳۰۰ هزار تنی در تنگه برخورد کرد.

 مارس ۲۰۰۹نیز کشتی باربری USS New Orleans  (LPD-18) با زیردریایی اتمی USS New Orleans  (LPD-18) برخورد کرد. شدت تصادف به‌حدی بود که تعمیر این زیردریایی ۲ سال وقت و ۱۲۰ میلیون دلار هزینه در پی داشت.

ناوگان پنجم آمریکا در بحرین ـ کمی آن‌طرف‌تر از میدان مشهور مروارید ـ از زمان آیزنهاور در منطقه مستقر است. این پایگاه با شمار قابل‌توجهی ناو هواپیمابر و تاسیسات لجیستیکی دریایی از مراکز اصلی فرماندهی عملیات در عراق، افغانستان و نظارت بر هر فعل و انتقالی در منطقه است.

ناوگان پنجم آمریکا نظارت دریایی و هوایی بر۵:۲ میلیون کیلومترمربع از تنگه هرمز، کل سواحل ایران از شرق تا غرب، دریای عمان، شرق اقیانوس هند، کانال سوئز، و تنگه باب‌المندب در جنوب عربستان را بر عهده دارد.

پایگاه به‌تازگی تاسیس شده فرانسوی Peace Camp در ابوظبی نیز با ۳ بخش لجستیکی، آموزشی، و پایگاه هوایی نیز کارکرد مشابه ولی محدودتری را بر عهده دارد.
 
تاریخچه جنگ در تنگه هرمز
جنگ ایران و عراق از همان ابتدا از سوی عراقی‌ها به دریا و زدن کشتی‌های تجاری کشیده‌شد. ایران بعد از ۴ سال در ۱۹۸۴ با اکراه به جنگ نفتکش‌ها تن داد.

بر اساس آمار شرکت لویدز لندن، طی ۴ سال جنگ دریایی، ۵۴۶ کشتی تجاری در گذر از تنگه هرمز هدف قرار گرفت یا با مین برخورد کرد که به کشته‌شدن ۴۳۰ ملوان منجر شد.

نفت‌کش ترک اطلس حامل نفت ایران اولین شناور نفتی بود که هدف عراقی‌ها قرار‌گرفت. از ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۴ایران به هیچ کشتی تجاری حمله نکرده‌بود، ولی از۱۹۸۴ تا ۱۹۸۶ نصف عراقی‌ها و از سال ۱۹۸۶ به‌بعد بیشتر از عراقی‌ها کشتی زد.

در سال ۱۹۸۷ وقتی سعودی‌ها کل ساحل جنوبی خلیج فارس خود را برای حمله و فرار جنگنده‌های عراقی در اختیار عراق قرارداد، تا به خطوط کشتی‌رانی ایران ضربات بیشتری وارد کننند، ایران نیز با زدن ۹۲ کشتی از عراق پیشی گرفت و در ۱۹۸۸ نیز با زدن ۵۲ فروند کشتی هنوز از عراق جلوتر بود.

فقط در سال ۱۹۸۷ تعداد ۱۸۱ فروند کشتی در منطقه هدف ایران و عراق قرار گرفت.

با افزایش فشار بر ناوگان دریایی ایران از سوی عراق، ایران بازرسی همه کشتی‌ها به مقصد عراق را آغاز کرد. وقتی سنگین‌ترین رکورد زدن تانکرها را ایران با حمله به تانکرهای کویتی ثبت کرد، و به تلافی حمله عراق به خارک، هیچ کشتی کویتی را در امان نگذاشت، برای اولین‌بار از ۱۹۸۷ کشتی‌های کویتی برای در امان‌ماندن از حملات ایران، کشتی‌های خود را درآمریکا ثبت و تردد با پرچم آمریکا را در تنگه هرمز و خلیج فارس آغازکردند.

تردد کشتی‌های کویتی با پرچم آمریکا، در تشدید تنش در تنگه هرمز و خلیج فارس نقس به‌سزایی داشت. ایران طی ۴ سال تا آخر جنگ به ۲۲۱ فروند کشتی حمله کرد، و عراقی‌ها طی سال ۳۲۲ فروند کشتی را در خلیج فارس و عبور از تنگه هرمز هدف قراردادند. ۵۵ فروند از این کشتی‌ها غرق یا از رده خارج شدند.

۱۷ می ۱۹۸۷ ناوچه موشک‌انداز آمریکایی USS Stark در حوالی تنگه هرمز هدف دو موشک اگزوسه یک میراژ عراقی قرار گرفت. هواپیمای عراقی احتمالا از طریق تجهیزات پیش‌رفته میراژ اف۱ تشخیص داده بود که پدافند ضدموشکی ناو تصادفا غیرفعال است، توپخانه ناو هم مسلح نیست، و اطراف ناو ردیابی نمی‌شود.

هواپیمای عراقی با دقت در نقطه کور رادار سیستم تشخیص حملات موشکی ناو آمریکایی قرار گرفت و به محض اینکه USS Stark  هشدار حمله موشکی را از آواکس دریافت کرد، اولین موشک اگزوسه به ناو اصابت کرد ولی کاملا منفجر نشد. چند ثانیه بعد دومین موشک به همان شکافی شلیک شد که موشک اولی در داک فرماندهی و خواب‌گاه ملوانان ایجاد کرده بود.

 ۳۷ ملوان درجا کشته و به همین تعداد زخمی شدند بدون اینکه USS Stark حتی یک گلوله برای دفاع از خود شلیک کند. با وجودی‌که فرمانده ناو و افسر پدافند هر دو به علت سهل‌انگاری در دادگاه نظامی محاکمه شدند، چرایی هدف قرارگرفتن این ناو آمریکایی، از سوی عراقی‌ها در آن مقطع زمانی به یک ابهام و از اسرار جنگ دریایی خلیج فارس مبدل شد، تا این‌که بعدها با حدس و گمان گره از آن باز شد.

هر چند دولت عراق رسما از آمریکاییها عذرخواهی و اعلام کرد که ناو آمریکایی در آب‌های عراق با ناو ایرانی اشتباه گرفته شده، و خلبان خاطی اعدام شده‌است، اما همه می‌دانستند که دستور چنین شلیک حساسی، بدون هماهنگی عالی‌ترین مقام‌های عراقی نمی‌توانسته امکان‌پذیر باشد.

۵ ماه قبل از آن، روزنامه لبنانی الشراع در نوامبر ۱۹۸۶ ازطریق لابی مهدی هاشمی فاش کرده‌بود که آمریکا و اسرائیل ۲ سال است که روابط نزدیکی با ایران برقرار کرده و طی این مدت ۲ هزار و ۵۱۵ موشک ضد‌تانک تاو و ۱۸ موشک ضدهوایی هاوک و کلی قطعات یدکی به ایران داده‌اند.

بعدا معلوم شد دولت ریگان با امضای مجوز فروش تسلیحات به ایران از کانال اسرائیل قصد داشته گروگان‌های امریکایی اسیر جهاد اسلامی را در لبنان آزاد کند.

طی نزدیک به ۲ سال ۸ محموله از این موشک‌ها به ایران داده‌شد. سربازان ایرانی در عملیات‌های پی‌درپی تانک‌های تی‌۷۲ عراقی را که زره ضد انفجار داشتند، با موشک‌های آمریکایی درو می‌کردند و گروگان‌ها نیز یک ساعت پس از دریافت هر محموله در لبنان آزاد می‌شدند.
 هرچند گروگان‌های دیگری به‌زودی جای آنان را می‌گرفتند.

سفر مک فارلین مشاور امنیتی رونالد ریگان به تهران در ۲۵ مه ۱۹۸۶ نقطه‌عطفی تاریخی در تصمیم به چرخش آمریکا و اسرائیل به‌سوی کشور مهم ایران و فاصله‌گرفتن از اعراب به‌ویژه عراق بود.

رونالد ریگان پس از جنجال افشاشدن کمک‌های تسلیحاتی آمریکا به ایران در جنگ با عراق، طی نطقی از کاخ سفید مسؤلیت فروش تسلیحات به ایران را با هدف آزادی گروگان‌ها که بعدها به «یران گیت» شهرت یافت، شخصأ پذیرفت و تاکیدکرد که نمی‌توان از اهمیت کشور ایران به‌سادگی گذشت.

عراقی‌ها خیلی دیر به چرخش تدریجی سیاست آمریکا به‌نفع ایرانی‌ها پی‌بردند، ولی در پاسخ به آن و در جواب همه موشک‌هایی که سربازان ایرانی تانک‌های عراقی را با آن زده‌بودند، USS Stark را زدند تا هم هشداری به چرخش احتمالی آمریکا به سوی ایران باشد، و هم آمریکا را در آینده بیشتر در تنگه هرمز و خلیج فارس درگیر کند.

۲۴ آوریل ۱۹۸۸ کشتی USS Samuel B. Roberts  که یک نفت‌کش کویتی را اسکورت می‌کرد، وقتی از تنگه هرمز به خلیج فارس وارد می‌شد با یک مین بسیار قدرت‌مند برخورد کرد.

با انفجار مین یک سوراخ ۸ متری در کف ناو ایجادشد که معمولا به غرق‌شدن کشتی‌ها منجر می‌شود، اما این ناو از غرق حتمی نجات پیداکرد.

 USS Samuel B.Roberts از همان مسیری حرکت می‌کرد که ۲ روز پیش عبور کرده و به‌تازگی مین‌روبی شده‌بود. معلوم بود که مسیر دوباره مین‌گذاری شده‌است.

وقتی غواصان مین‌های جدیدی در همان حوالی پیدا‌کردند که شماره ردیف همه آنان با مین‌های ایرانی پاک‌سازی‌شده ۴ ماه پیش یکی بود، و روی همه آنان Iran Ajr حک شده بود، آمریکا با طراحی عملیات آخوندک درصدد تلافی برآمدند.
 
عملیات Operation Praying Mantis یا نماز آخوندک ۲۹ فروردین ۶۷ بزرگ‌ترین عملیات دریایی آمریکا پس از جنگ جهانی دوم در تنگه هرمز و خلیج فارس علیه ایران انجام شد.

در اولین مرحله آمریکایی‌ها از طریق سفارت سوئیس به تهران اطلاع دادند که سکوی نفتی ساسان را تخلیه‌کنند، زیرا قصد‌دارند آن‌را منهدم کنند.
با یک پیام رادیویی نیز از کارکنان سکو خواسته شد آن‌را ترک کنند.

مدافعان ساسان نیز پس از مدتی مقاومت خواستار مهلت برای تخلیه سکو شدند. به این ترتیب، آمریکایی‌ها در سکو پیاده و پس از جمع‌آوری مدارک دستگاه‌های ردیاب ایرانی، آن را بمب‌گذاری و نابود کردند.

هم‌زمان تیم عملیاتی دیگری در پایان موشک‌باران تاسیسات نفتی جزیره سیری، وارد جزیره شدند و آن‌را منهدم کردند.

پس از حمله به سکوهای نفتی، ناوچه موشک‌انداز ایرانی سهند به کارزار آمد و با ناوهای آمریکا درگیرشد. سهند در ساحل جزیره لارک در شمال تنگه هرمز با سه موشک هارپون ۲ بمب لیزری، و ۲ بمب بسیار سنگین هدف قرارگرفت و پس از چند ساعت سوختن غرق شد.

همگی ۴۵ خدمه سهند کشته شدند. با ادامه درگیری، ناوچه توپ‌انداز جوشن Joshan یک موشک کرم‌ابریشم به سوی ناو USS Simpson (FFG-56) شلیک کرد. ناو آمریکایی با فاصله کمی از اصابت موشک ایرانی نجات‌یافت، ولی با ۳ موشک به جوشن حمله کرد.

کشتی دیگری جوشن را زیر آتش توپ‌خانه گرفت و آن‌را با ۱۱ سرنشین غرق کرد. ناوچه سبلان IS Sabalan (F73) نیز که با کشتی‌های آمریکایی درگیر شد، چنان آسیب جدی دید که با یدک‌کش آن‌را از صحنه درگیری خارج کردند.

ایران با اعزام قایق‌های تندرو به چندین هدف در خلیج فارس از جمله کشتی‌های تدارکاتی با پرچم آمریکا و یک کشتی با پرچم پاناما و یک سکوی نفتی شارجه حمله کرد.

 هواپیماهای آمریکایی قایق‌های تندرو را ردیابی کردند و بعد از غرق کردن یکی و آسیب‌دیدن چند قایق، بقیه به جزیره ابوموسی پناه بردند.

با پایان یک روز درگیری و نابودی سه کشتی ایرانی، تنش کاهش یافت و دو طرف برای چند روز در حالت آماده‌باش بودند.

 ۲ ماه بعد ناو USS Vincennes هواپیمای مسافربری ایرانی را هدف قرارداد و ۲۹۰ مسافر و خدمه آن‌را کشت. هرچند پنتاگون اعلام کرد که فرمانده ناو هواپیمای مسافربری را با یک فانتوم ایرانی اشتباه گرفته، بسیاری آن‌را عمدی و در راستای فشار بر ایران برای پذیرش قطعنامه ۵۹۸ ارزیابی کردند.

نوامبر ۲۰۰۳ دیوان دادگستری بین‌المللی شکایت ایران از آمریکا برای حمله به ایران و نقض پیمان دوستی دو کشور در سال ۱۹۵۵ را رد کرد. دادگاه شکایت مشابه آمریکا علیه ایران را نیز تایید نکرد.

دادگاه بین‌المللی همچنین ادعای به‌خطر افتادن منافع آمریکا در توجیه عملیات در تنگه هرمز و حمله به سکوهای نفتی ایران را نیز نپذیرفت.
درخواست ایران برای دریافت خسارت از آمریکا نیز مورد قبول دادگاه واقع نشد.
 
ارزیابی از تهدید به بستن تنگه هرمز
بعید به نظر می‌رسد که تصمیم به بستن تنگه هرمز در عالی‌ترین سطوح در ایران مورد توافق قرار گرفته‌باشد. آن‌هم با وجود چهار تحریم شورای امنیت علیه ایران، تحریم بانک مرکزی ایران از سوی آمریکا، و نیز جدی‌شدن تحریم خرید نفت ایران.

وقتی شاهدیم همه راست‌های مدعی قدرت در ایران از هیچ تریبونی برای رجزخوانی پیرامون تنگه هرمز نمی‌گذرند، تازه می‌توان به این رسید که بستن تنگه هرمز سوژه‌ای انتخاباتی است نه این‌که بحث پیرامون آن مبتنی بر اراده‌ای ملی برای دفاع از کشور باشد.‌

کشیده‌شدن پای «محمدرضا رحیمی» معاون اول احمدی‌نژاد به موضوع تنگه هرمز، آن هم برای عقب‌نماندن از رقبا، توضیحی است برای این‌که پیروزی در انتخابات از منافع استراتژیک کشور مهم‌تر است، و اگر لازم شد، حتی شاید بتوان گوشه‌هایی از مملکت را داد، یا اعتبار کشور را خرج کرد تا در انتخابات عقب نماند.

با این حال، یادآوری یک نکته اساسی برای آنان که بستن تنگه هرمز را تبلیغ می‌کنند لازم است؛ و آن این‌که تحریک ایرانی‌ها به بستن تنگه هرمز و قراردادن جامعه جهانی در برابر ایران، اساسا دام نظامی عراقی‌ها علیه ایران بود (به لینک 5.5 1984: ‘Tanker War’ in Persian Gulf مراجعه کنید).

 به همین‌دلیل با وجودی که عراق از ابتدای جنگ کشتی‌های به‌مقصد ایران را هدف قرار می‌داد، ایران تا ۴ سال در برابر حمله به کشتی‌ها و زدن نفتکش‌ها عکس‌العملی نشان نداد. زیرا می‌دانستند که جنگ نفتکش‌ها برنده ندارد.

 از ۱۹۸۴که عراقی‌ها در کنار زدن نفتکش‌ها، حملات سنگین و فلج‌کننده به تاسیسات نفتی خارک را آغاز کردند، و کاملا آشکار بود که قصد نابودکردن تاسیسات نفتی ایران را دارند، آن‌وقت ایران با زدن نفتکش‌های کویتی و سعودی وارد جنگ نفتکش‌ها شد که ادامه آن کشیده‌شدن طبیعی تنش به تنگه هرمز بود؛ یعنی همان طرحی که عراقی‌ها ۴ سال روی آن کار کرده‌بودند و در نهایت به درگیری نظامی ایران و آمریکا در تنگه هرمز و خلیج فارس منجر شد که صدام حسین با اشتیاق منتظر و نظاره‌گر آن بود.

از سویی، ایران مدت‌هاست که در معرض تحریم دریایی قرار‌دارد و کشتی‌های به‌مقصد ایران مورد بازرسی دریایی قرار می‌گیرند.

فشار دریایی که به ایران وارد می‌شود، کشتی‌رانی جمهوری اسلامی را واداشته تا برای پنهان‌کاری اسامی فارسی همه کشتی‌ها و نفتکش‌های خود را تغییر دهد، شناورهای خود را در قبرس یا مالاکا تجدید ثبت کند، و حتی در تدارک تهیه پاسپورت غیر‌ایرانی برای ملوانان خود بوده تا از بازرسی‌های دریایی کشتی‌های آمریکایی و توقیف کالاهای به‌مقصد ایران خلاصی یابد.

این در شرایطی است در همه بنادر ارایه خدمات به کشتی‌های ایرانی یا شناورهایی که مشکوک به حمل کالا برای ایران باشند، به چندین برابر قیمت و حتی در مواردی تا ۱۴ برابر گران‌تر انجام می‌شود.

همان‌طور که اشاره شد، برخورد یک مین دو سه هزار دلاری ایرانی یک ناو چند میلیارد دلاری آمریکایی را تقریبا غرق‌کرد و به تلافی آن سه ناو جنگی ایرانی، دو سکوی نفتی، و حدود شش قایق تندرو ایران منهدم، و میلیاردها دلار خسارت به ایران وارد شد.

توالی رخدادهای بسیار بزرگ پس از حوادث ظاهرا کوچک حاکی از غیرقابل پیش‌بینی‌بودن تحولات در مناطق حساسی مانند تنگه هرمز است.

در شرایطی که تحریم‌ها هزینه‌های کمر‌شکن غیر‌قابل‌تحملی را بر ملت ایران تحمیل می‌کند چگونه می‌توان عواقب بستن تنگه هرمز را نیز بر آن افزود؟

تنگه هرمز هم مانند ۲۵ سال پیش نیست که به‌راحتی بتوان در آن اخلال کرد. ۲۵ سال پیش بسیاری از کشورها به‌صورت ضمنی تایید می‌کردند که ایران مورد تجاوز قرار‌گرفته و ایران نه آغاز‌کننده جنگ شهرها بوده و نه موافق با مسابقه زدن نفتکش‌ها.

اما در حال حاضر ایران در انزوای بین‌المللی قرار‌دارد و سرکوب عمومی پس از انتخابات ۸۸ و نیز نقض آشکار حقوق بشر پیش‌فرض هر نوع قضاوت بین‌المللی پیرامون این کشوراست.

به‌همین دلیل هر اقدام بین‌المللی برای ایستادگی در مقابل تحرکات نظامی ایران در تنگه هرمز از پیش با مقبولیت جهانی مواجه است.

ارزیابی‌های جدید حاکی از این است که ایران بیش از همه کشورهای حاشیه خلیج فارس و دریای عمان به وارادات دریایی وابسته است و تامین نیازهای ایران ۷۵ میلیونی از انواع میوه تا باتون برقی همگی از مسیر تنگه هرمز انجام می‌شود.

بنابراین اگر تهدید به بستن هرمز، شلیک به خود تعبیر شود، چندان بی‌راه نرفته‌ایم. در ضمن اگر کسی در ایران در این فکر است که با کارگذاشتن مین بتوان تنگه هرمز را بست، حتما این را نیز می‌داند که مین‌ها قبل از منفجر‌کردن کشتی ملیت آن را نمی‌پرسند که کشتی‌های ایرانی در امان بمانند.

 دنیای کشتی‌رانی نیز متفاوت از دو دهه پیش است. نسل جدید تانکرهای نفتی دوجداره هستند که انفجار آن‌را دشوارتر می‌سازد.

مخزن تانکر‌های جدید بخش‌بخش و طوری ساخته‌شده که نفت را جذب می‌کند و انفجار یا سوراخ‌شدن یک قسمت، آسیب کلی به همه تانکر وارد نمی‌کند و نفت را جاری یا شعله‌ور نمی‌سازد.

 تانکر‌های جدید سیستم اطفای حریق پیش‌رفته‌تر و موتورهای قدرت‌مندتری دارند که تهدید را کاهش می‌دهد. بنابراین نمی‌توان مانند ۳ دهه پیش به نفتکش‌ها حمله و آن‌ها را از رده خارج کرد.

بر اساس برآوردی که «آنتونی کوردزمن» کارشناس مسائل استراتژیک برای مرکز مطالعات استراتژیک انجام داده‌است، رشد وابستگی تجارت جهانی به تنگه هرمز در مقایسه با دیگر تنگه‌های مهم جهان از جمله تنگه‌های سوئز، باب‌المندب، و مالاکا در شرق دور طی ۲۰ سال آینده حدود ۲۴٪ بیشتر خواهد بود.

وابستگی فوق بدین معناست که تجارت جهانی حتی در صورت ناامن‌شدن تنگه هرمز، به‌شدت وابسته به این تنگه خواهد بود.

یعنی، درگیری نظامی در تنگه هرمز عبور و مرور کشتی‌ها را فقط و فقط کند کرده و هزینه حمل‌و‌نقل و بیمه را افزایش می‌دهد، ولی رفت و آمد از تنگه هرگز متوقف نمی‌شود.

برای مثال، در اوج جنگ خلیج فارس و جنگ تانکرها حمل‌و‌نقل از تنگه هرمز فقط ۲۵٪ کاهش یافت، اما تردد از وسط موشک‌های اگزوسه عراقی و کرم ابریشم ایران و لشگر قایق‌های تندرو ایران همچنان ادامه یافت.

شرکت‌ها، بیمه هر بشکه نفت را از یک پنی به ۶ دلار افزایش دادند برخی از شرکت‌‏های بیمه، قیمت بیمه جنگی را برای کشتی‏‌ها ۱۲۰٪ قیمت خود کشتی در سال قرار دادند، یعنی طی یک سال می‌‏باید ۱۲۰٪ قیمت هر کشتی را حق بیمه داد.

با این حال عبور نفت و کالا از تنگه هرمز هیچ‌گاه متوقف نشد.
بی‌تردید مرور دوباره عکس‌العمل بازار نفت و رفتار کشورهای نفتی علیه ایران را در جریان جنگ با عراق هرگز نباید فراموش کنیم.

طی ۸ سال جنگ عراق با ایران، درآمد نفتی ایران به‌دلیل محدود شدن صدور نفت، انهدام پایانه‌های نفتی و افزایش حق بیمه نفت‌کش‌ها به‌شدت کاهش یافت. کشورهای عرب تولیدکننده نفت نیز برای به‌زانو درآوردن ایران، تولید نفت خود را چنان افزایش دادند و بازار را چنان از نفت اشباء کردند، که قیمت نفت از بشکه‌ای ۴۱ دلار در سال اول جنگ به ۷ دلار در پایان جنگ کاهش یافت.

اخیرا کشورهای نفتی و حتی دولت جدید لیبی اعلام کرده‌اند که آماده‌اند با تحریم نفت ایران یا در صورت قطع‌شدن تولید ایران به هر نحو سهمیه تولید نفت ایران را جبران کنند.

طی سال‌های جنگ، ایران ۲۵ میلیون نفر کمتر جمعیت داشت، ولی تامین نیازهای جمعیت ۷۶ میلیونی کنونی که با سیاست‌های «احمدی‌نژاد» تولید متوقف‌شده و تقریبا چیز وارد می‌شود، چگونه امکان‌پذیر است؟

قسمت اعظم دو خط اصلی کشتی‌رانی بین‌المللی برای ورود و خروج از خلیج فارس از آب‌های ایران و از میان جزایر ایرانی می‌گذرد، و گسترده‌ترین پهنای خلیج فارس به‌دلیل پراکندگی و پر‌شماری جزایر ایرانی به ایران تعلق دارد.

با این حال، نگاهی دقیق و موشکافانه به نقشه‌های بین‌المللی تنگه هرمز ( Strait of Hormoz/Wikipedia) به‌سادگی آشکار می‌سازد که با توجه به خطوطی که قلمرو دریایی دو کشور ایران و عمان را تعیین می‌کند، این تنگه به صراحت به پادشاهی عمان تعلق دارد نه به ایران.

به دلیل سابقه تاریخی ایران در منطقه خلیج فارس و نیز گستردگی آبی خاکی و نیز شمار جزایر آن، نقش پدرسالارانه ایران بر کل آب‌های خلیج فارس و به‌ویژه تنگه هرمز بی‌شک غیرقابلانکارست، اما تنگه هرمز و قلمرو دریایی آن به لحاظ حقوقی به ایران تعلق ندارد.

کشتی‌ها پس از عبور از تنگه هرمز بی‌درنگ وارد قلمرو دریایی ایران می‌شوند و تا کیلومترها در همین قلمرو باقی می‌مانند و در برگشت نیز برای ورود به تنگه نیز راهی جز عبور از قلمرو دریایی ایران ندارند.

ایران به لحاظ جغرافیایی قادر است کشتی‌ها را بعد از وارد‌شدن به خلیج فارس، از تنگه هرمز و همچنین در آستانه خروج از خلیج فارس مورد تهدید قراردهد، اما به لحاظ حقوقی هرگونه تهدید در خود تنگه هرمز، اختلال در قلمرو دریایی عمان محسوب می‌شود.

تنگه هرمز به لحاظ نقش مهمی که در تامین انرژی و تجارت جهانی بر عهده دارد یک آب‌راه بین‌المللی مهم به‌حساب می‌آید. از آن‌جا که اخلال در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز فشاری قابل توجه بر اقتصاد جهانی وارد می‌آورد، می‌توان انتظار داشت که جامعه جهانی نسبت به هرگونه تهدید این تنگه واکنش نشان دهد و ابزار تهدید را از دست ایران خارج کند.

لازم به یادآوری است که جزایر شریف ایرانی تنب بزرگ و کوچک و نیز ابوموسی که مورد ادعای امارات نیز هست از مهم‌ترین جزایر استراتژیک خلیج فارس هستند که اشراف کاملی بر هر نوع تردد دریایی در تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس دارند.

بهخصوص ابوموسی به‌علت بسیار دورتربودن از خاک ایران در نبردهای دریایی ایران و هدایت قایق‌های تندرو در خلیچ فارس نقش بسیار مهمی بر عهده داشته است.

مخلص کلام و نگرانی از این است که پیشگامی ایران در ایجاد تنش و تهدید تنگه هرمز، به‌دلیل اهمیت آن برای اقتصاد جهانی، به درگیری ایران با جامعه جهانی بر سر مالکیت این جزایر منجر شود. در آن صورت یکی از نقاط آسیب‌پذیر ایران در چنین بحرانی جدی‌شدن تردید پیرامون مالکیت این سه جزیره است که دورترین قلمرو دریایی ایران را نگهبانی می‌کنند.

از عواقب ایجاد تنش در این قلمرو دریایی می‌تواند مطرح‌شدن جدی پرونده ادعای امارات علیه ایران در داوری‌های بین‌المللی باشد که بی‌تردید این بار حمایت کشورهای نفتی، آمریکا و اروپا را نیز با خود خواهد داشت.

با توجه به نقش مهمی که مالکیت این جزایر و نیز تنگه هرمز در تامین یا تهدید امنیت تجارت جهانی در تنگه هرمز بر عهده دارد، حتی ممکن است اداره این جزایر و حتی تنگه هرمزدر نهایت به کمیسیونی بین‌المللی واگذارشود که ایران در آن نقشی نداشته باشد و زمینه سلب مالکیت ایران از این جزایر فراهم شود.

پادشاهان از جهان بی‌خبر قاجار، طی عهدنامه گلستان، از قره‌باغ تا گرجستان را برای همیشه از خاک ایران جدا کردند. با قرارداد ترکمنچای نیز نخجوان و ایروان را به همراه ده کرور تومان پیش‌کش تزار روسیه کردند.

از دو قرن پیش هنوز کینه ایرانیان از این پادشاهان بی‌لیاقت کوته‌اندیش آرام نگرفته است. نسل‌های آینده ایران نیز کسانی را که با ندانم‌کاری امنیت قلمرو دریایی یا تمامیت ارضی کشور را بازیچه باندبازی و ابزار حذف رقبا قرار دهند، یا بخواهند سرکوب ملت را به بهانه تنش در تنگه هرمز توجیه کنند، هرگز نخواهند بخشید.
©️ فرزانه روستایی روزآنلاین

نامه تند عبدالرضا موسوی به علی معلم دامغانی

سخنی چند با ذواللامِ مفتوح
بسم الله الرحمن الرحيم
اعوذ بالله ان اكون من الجاهلين
جناب آقای معلم
بی‌سلام و بی‌عرض ارادت
خبر را امروز شنيدم؛ كه حضرتت رئيس «فرهنگستان هنر» شده‌ای. مثلاً انتخابی! و كدام خفيف‌العقل است كه باور كند اين شعبده‌بازی ناشيانه را؟

به قول حافظ: «غالباً اين‌قدرم عقل و كفايت باشد». اما به هر حال شد آن‌چه شد، و رفت آن‌چه رفت. انتخابی يا انتصابی، جناب‌عالی در حال حاضر رئيس فرهنگستان هنريد و بنده كه شما را نيک می‌شناسم، اكنون با چند پرسش مواجه‌ام.

آيا به‌ياد داری كه در محفل چهارشنبه‌ها، در حوزه هنری حتی از تمسخر ظاهر «احمدی‌نژاد» ابایی نداشتی؟ (بی‌آن‌كه در آينه به چهره خود نظری از سر انصاف افكنده باشی) كه گفت: «از تو گر انصاف آيد در وجود/ به ز عمری در ركوع و در سجود)

و به ياد داری كه چه استدلال‌ها در اثبات عبارت «كل قصير فتنه» اقامه می‌كردی (بی‌آن‌كه طول جسمی و فكری خود را برای یک‌بار هم كه شده، با خط‌كش مروت و انصاف اندازه گرفته باشی؟)

اين‌ها را گفتم كه بعد مثلاً اضافه كنم: چه‌طور می‌توانی امروز حكم رياست فرهنگستان هنر را از دست «احمدی‌نژاد» بگيری كه يک‌هو به‌ياد آوردم، آن‌روزها تو تازه از سمت رياست مركز موسيقی صدا‌وسيما بر كنار شده بودی و روزها در حوزه، علاف و بی‌كار از همه زودتر می‌آمدی و از همه ديرتر می‌رفتی.

بنابر‌اين حق داشتی كه ناراضی باشی و قُر بزنی. البته اين قُرزدن‌ها و در عين حال چاپلوسی‌كردن‌ها، بيانيه‌های ادبی به‌اسم اين و آن نوشتن‌ها و نقبی به دكتر كردان و ديگر دكاتر متنفذ زدن‌ها، عاقبت كار خودش را كرد و آقای معلِم (كه من دوست‌تر می‌دارم معلَم به فتح لام بخوانم‌اش كه به حقيقت نزديک‌تر است) به آرزوی خودش رسيد. جایی در خور شأن و عظمت حضرت استاد!

اما حضرت استاد! راستی‌راستی شما فكر می‌كنيد كه حد و شأن شما تكيه‌زدن بر چنين منصبی است؟
فارغ از اين‌كه جای چه كسي قرار گرفته‌ايد. آيا گمان می‌كنيد، جامه رياست فرهنگستان هنر بر قامت شما بلند يا گشاد نيست؟
باز هم فارغ از اين‌كه چه كسانی در دهه‌های اخير در مصدر مراكز فرهنگی و هنری قرار گرفته‌اند.

فعلاً از فراتر و فروتر شما می‌گذريم؛ چرا كه اگر قرار باشد با آقای فلانی (كه زمانی از مسئولان تلويزيون بود و از دو چشم نابينا، و امروز هم شغلی دارد كه تنها عضو ضروری برای انجام وظايف محوله‌اش، دو چشم بيناست) مسابقه دهيد، كه خب، حتما شما برنده‌ايد.

 اما همان‌طور كه گفتم، بياييد فارغ از مه‌تر و كه‌تر ببينيم كه خود شما از هنر و معرفت انواع و انحاء آن چه ميزان بهره داريد؟ از سينما، تئاتر، نقاشی، خوشنويسی، معماری، موسيقی و...، ادبيات را نمی‌گويم چون فرهنگستانی مستقل دارد و اگر شما فضيلتی در اين حوزه می‌داشتيد، جای‌تان آن‌جا (در كنار رياست دائمی آن يعني جناب حداد عادل بود) كه خب، نيست.

از خوش‌نويسی و معماری و نقاشی و تئاتر میگذرم، كه به كلی با آن بيگانه‌ايد. از علائق سينمایی‌تان می‌گويم تا مطالعه‌كنندگان اين نامه، به‌ويژه كارمندان فرهنگستان هنر، بدانند كه حضرتت آن‌قدر فيلم هندی به منزل برده‌ای و با شوق و شعف به تماشای آن مشغول شده‌ای كه صبیه مكرمه به زبان هندی و حتی لهجه‌های ايالات مختلف هندوستان (به اذعان خود شما) كاملاً مسلط شده‌اند.

شكی نيست كه اين جای تحسين دارد، اما اين تحسين به هيچ وجه به شما مربوط نمی‌شود كه حتی كلمه‌ای از تماشای اين‌همه فيلم نياموختيد.

اين از علايق سينمایی! حالا بد نيست سری به سلايق موسيقایی شما بزنيم كه البته بر كسی پوشيده نيست. شما سال‌ها رياست مركز موسيقی صدا‌وسيما را به‌عهده داشتيد، كه در طی اين سال‌ها نه‌تنها ريشه موسیقی اصيل، سنتی و هنری را در صدا‌وسيما خشكانديد و علناً در صحبت‌های‌تان مدعی می‌شديد كه دوره موسيقی سنتی به‌سر آمده، بلكه در همان موسيقی پاپ هم به سخيف‌ترين شكل و هيئت‌اش علاقه‌مند شديد و از فرصت استفاده كرده، در آرزوی شاعر مردمی‌شدن و قرارگرفتن در كنار ترانه‌سراهای گذشته، از هول حليم در ديگ افتاديد، و آن نوع از شعر و شاعری نيم‌بند اجق‌وجق را كه به‌هرحال جای خودش را اگر نه در ميان ذوق سليم ايرانيان، لااقل در بين افاغنه بازكرده‌بود، به‌كلی رها كرده و به ورطه زبان شكسته بسته محاوره در اُفتاديد...

باری، آن‌همه آهنگ‌ساز و آن‌همه خواننده و نوازنده رنگ‌به‌رنگ و آن‌همه تجربه‌های مختلف از «آتلانتيس و تخنه» بگير تا «جمجمک برگ‌خزون» با پول بيت‌المال و تبليغ و ترويج دستگاه عريض و طويل صدا‌وسيما با چندين شبكه و ميليون‌ها بيننده و شنونده، حاصلش چه بود؟ دريغ كه حتی یک شعر حضرت استاد ورد زبان مردم كوچه و بازار نشد، و همه تلاش‌های «علی معلم دامغانی»، به علاوه حمايت‌های دولتی و زورچپانی تلويزيون و ياری دوستان و آشنايان و در و همسايه نتوانست به اندازه «نميشه نميشه» سوسن در دل و ذهن و زبان مردم جای بگيرد. بگذريم ... .

خلاصه كلام اين‌كه در موسيقی هيچ‌گاه سلايق تو از «مجيد اخشابی» و «شادمهر عقيلی» فراتر نرفت و همه افتخارت در آن دوران اين بود كه كاری كردی كه مردم به‌جای موسيقی لس‌آنجلسی، موسيقی صداوسيمای جمهوری اسلامی ايران را گوش كنند كه البته نكردند.

هم از اين‌رو هيچ‌یک از اساتيد و مفاخر موسيقی ايران مثل استاد شجريان و شهرام ناظری و ديگران راضی به همكاری با شما نشدند؛ و جای دو صد افسوس است، اگر امروز هم استاد شجريان بار ديگر به‌سبب حضور شما در فرهنگستان، كلاس‌های آواز خود را تعطيل كنند.

راستی، مطلبی به‌يادم آمد! زمانی كه كتاب مرحوم معارف (شرح ادوار صفی‌الدين ارموی) با ويرايش اين كمترين منتشرشد، حضرتت در جلسه‌ای با حضور تعدادی از آشنايان و ناآشنايان طعن و تسخر میزدی كه فلانی (يعنی مرحوم آقای معارف كه استاد شما بود و البته شما شاگرد خلفی براي ايشان محسوب نمی‌شويد) خودش را با اين كارها خراب كرد.

منظورت از اين‌كارها، نوشتن درباره موسيقی بود كه به‌عقيده شما معارف در آن تخصصی نداشت. اما بنده می‌گويم خجالت هم خوش چيزی است! لااقل مرحوم معارف دستی به دوتار و تنبور داشت، و امروز پنجه شكسته او در ميان اساتيد دوتارنواز خراسان، معروف و
رايج است.

موسيقی نظری را هم كاملاً می‌شناخت و همان شرح ادواری كه نوشته، گواه است بر اين مدعا. از موسيقی غربی نيز غافل نبود و همواره به آثار «باخ» و «بتهوون» و «موزارت» بادقت گوش می‌كرد.

با وجود اين‌همه فضايل بود، كه به‌خودش اجازه داد، «ادوار صفی‌الدين» را شرح كند كه نياز به آگاهی از علوم ديگری هم داشت. مثلاً بايد عربی می‌دانست، كه او استاد بود. بايد رياضی و فيزیک (صوت‌شناسی) می‌دانست، كه خود می‌دانی كه می‌دانست و تو هيچ از اين‌ها نمی‌دانی.

چند بار من خود به چشم خويشتن ديدم كه چگونه وقتی جوانی ترجمه مصرعی عربی را از تو خواسته، از پاسخ‌اش سر باز زدی و به‌قول امروزی‌ها پيچاندی‌اش.

آن‌وقت داعيه ادبيت داری و دوست‌تر می‌داری كه شارح و اديبت بخوانند تا شاعر. البته ما جوان‌ها ياد گرفته‌ايم كه هر چه جناب استاد گفت، بگوييم چشم و اساساً اغماض را وظيفه خود می‌دانيم.

به‌همين سبب است كه اگر حضرت استادی در هنگام قرائت شعری از ميرزا احمد سند، چپ و راست گاف صادر كرد و حتی «دَم شمشير» را كه اظهر‌من‌الشمس است، «دُم شمشير» گفت و يا در شرح ابيات «بيدل» «پرت‌وپلاهایی» به‌هم بافت، كه مرغ پخته را هم به‌خنده واداشت، چندان‌كه زنده‌شد و پر در‌آورد و پرواز كرد و در حين پرواز تخم‌مرغ دوزرده هم گذاشت، ما از لبخندی ملايم حتی پرهيز كرديم.

میبينی استاد! ما راه و رسم شاگردی را خوب بلديم، ولی تا وقتی كه شما هم حدّ خودت را بشناسی.

چه خوب گفت حضرت رسول (ص) كه: «رحم‌الله امرء عرف قدر نفسه» می‌فرمايد: «رحمت خدا بر آن كسی كه اندازه خودش را می‌شناسد».

اگر از انبيا حرف‌شنوی داری، اين سخن حضرت رسول است، و اگر سخن شعرا به گوشت مقبول است، مولانا می‌گويد: «نازنينی تو ولی در حدّ خويش» يعنی پا از گليم خودت فراتر مگذار و به همان شعر و شاعری‌ات بچسب و سعی كن بيش‌تر در همين حوزه مطالعه كنی. البته نه آن‌گونه كه ... نه!

 آن‌گونه مطالعه كن كه ملک‌الشعرای بهار و علامه قزوينی و فروزانفر می‌كردند. يا امروز شفيعی كدكنی و مهدی محقق، و مهدوی دامغانی می‌كنند.

 آری، جدّی مطالعه كن تا در مواجهه با پرسش جوانان نگون‌بختی كه گول قيافه و عصای تقلبی‌ات را می‌خورند، پاسخ‌های جعلی تدارک نبيني. استاد گران‌مايه! اديب معظم!

اگر با خواندن اين نامه، قصد استعفا نكردی (كه نمی‌كنی) لااقل در سمتی كه هستی به‌قدر ارزنی هم كه شده، جایی براي مروّت و راستی و معرفت بازكن.

 اين‌كه ميرحسين موسوی نقاش است، معمار است، تاريخ معاصر را خوب خوانده، با ادبيات و خوش‌نويسی بيگانه نيست، به چند زبان زنده دنيا مسلط است، مرد سياست است و اگر از نظرگاه تو ببينيم هم قدّش بلند است و هم حسن‌منظری، دارد و تو هيچ‌یک از اين‌ها را نداری، اصلاً مهم نيست.

آن‌چه مهم است، اين است كه او از سيادت و شهامت و صداقت بهره‌ای تام دارد. به‌هوش باش كه پا جای پای چه كسی می‌گذاری؟ و با كدام طايفه طرفی؟

در اين سال‌ها به انبانی از نفاق و دروغ و تزوير بدل شده‌ای. از هيچ‌گونه نجواگری و سخن‌چينی و تهمت و سعايت پرهيز نداری. تنها اين من كه سالی به سالی از سر اتفاق به زيارتت نائل می‌شوم، هم‌اكنون با همين حافظه مصدوم، صدها دروغ صريح مسلم و ده‌ها تهمت و شايعه و سعايت از حضرتت سراغ دارم.

گيرم كه قول آن بزرگ كه گفت «با خلق به نفاق زی» صحيح باشد، آيا اين همه نفاق با خلق است يا با خالق؟ عجالتاً بيش از اين حوصله نوشتن ندارم.

خدا را شاهد میگيرم كه لااقل بخش زيادی از انگيزه من در نوشتن اين نامه رضايت حضرتش بوده و بعد از آن آگاه‌كردن بعضی جوانان كه درباره گفتار و كردار امثال جناب‌عالی، همواره با تعجب از اين كه‌ترين می‌پرسند.

و اما سخن آخر اين‌كه: ای معلََّم! تو را به «هاله نور» لام مفتوح را مخوان مكسور
والعاقبه للمتقين
سيد عبدالرضا موسوی طبری


... و دیگر هیچ

انتقاد تند سیدمهدی شجاعی از احمدی‌نژاد

سید «مهدی شجاعی» یکی از سرشناس‌ترین نویسندگان و هنرمندان کشور، انتقادات و اعتراضات خود را به نوع مواجهه و رفتارهای «محمود احمدی‌نژاد» نسبت به مسائل و افراد جامعه، طی نامه سرگشاده‌ای در اختیار رسانه‌ها قرار داد.

بسم الله الرحمن الرحیم. آقای رئیس‌جمهور! سلام! سلامی سرشار از تالم و تاثر و ابهام و استفهام!

 رفتار و گفتار شما در روزهای اخیر، به‌خصوص در جلسه مناظره با آقای «میرحسین موسوی» بنده را عمیقا دچار تعجب و تاثر کرد، آن‌چنان که احساس وظیفه کردم چند نکته را به عرض‌َتان برسانم:

۱. این قلم نه وام‌دار دولت‌های پیشین است، و نه مدافع‌ِشان، و چون وام‌دار دولت شما هم نیست،‌ می‌تواند در کمال صراحت و آزادگی با شما سخن بگوید. بنده نه‌تنها بروز تخلفات عدیده در دولت‌های گذشته را انکار نمی‌کنم، که خود نسبت به آن‌ها انتقادات فراوانی - در زمان اقتدارشان ! - داشته‌ام. که گواه آن بعد از خدا و مردم و غیر از وجوه شفاهی و حضوری، ‌مکتوباتی است که در قالب کتاب و مطبوعه به‌جا مانده‌است. (و کاش شما هم گوشه‌ای از این انتقادات را در زمان اقتدار دیگران بیان می‌فرمودید. برای تصحیح مسیر و سبک‌سازی بار مردم نه سنگین‌ساختن کفه آراءتان در انتخابات درحالی که از آن دوره‌ها جز تائید و تعریف و تمجید چیز دیگری از شما برجا نمانده)

۲. نگرانی و دغدغه من که باعث و بانی نگارش این نامه شده‌است، مخدوش‌شدن اصول و ارزش‌هایی است که حفظ‌ِشان در تمام این سال‌ها، دغدغه همه ما بوده است. دغدغه من کودکان و نوجوانان و جوانانی هستند که اخلاق و روش و منش ما را سرمشق رفتار و گفتار خود قرار می‌دهند، و از عملکرد مخلصانه و صادقانه، درس اخلاق و صداقت می‌گیرند، و از غیر آن، درس غیر آن.

نگرانی من پدیدآمدن این تعریف یا تلقی در ذهن مردم و به‌خصوص جوان‌ترهاست که برای به‌دست‌آوردن مقام و قدرت و موقعیت، یا حفظ آن - گیرم به قصد خدمت - توسل به هر شیوه‌ای مجاز است، حتی ارتکاب کبائری مثل دروغ و تهمت و هتک حرمت و حیثیت.

هیچ فکرکرده‌ایم که ترویج این تعریف یا توجیه این تلقی، چه نیازهایی از ارزش و اخلاق و معنویت را متزلزل خواهد ساخت؟ و چه سنت‌های سیئه‌ای را بنیان خواهد گذاشت؟

هیچ فکر کرده‌ایم که وقتی این تلقی نسبت به بالاترین سطح اجرایی پدید بیاید، امواج آن در سطوح بعدی چه وسعتی خواهد یافت و چه تاثیرات مخربی بر جا خواهد گذاشت؟ و اصلا نیازی به صبرکردن برای آینده نیست. همین حالا ظهور این امواج و گسترش آن و تخریب ناشی از آن به‌روشنی قابل رویت است.

حتما ملاحظه می‌فرمائید که حامیان و طرفدارن شما چه تهمت‌های ناروا و تعابیر زشت و ناپسندی را به مخالفین خود نسبت می‌دهند‌. الفاظ و عباراتی که مولای‌ِمان امیرالمومنین (ع) به‌کاربردنشان را حتی در مورد دشمنان اسلام نهی می‌فرمودند، به‌راحتی در مورد بندگان مومن،‌ نجیب و صالح خدا به‌کار برده می‌شوند.

 آبروی افراد مومن که در فرهنگ و معارف دینی ما، بیش از خون و جان‌ِشان حرمت و قداست دارد، به‌راحتی ملعبه دست کسانی شده که خود را در خیمه‌گاه اسلام و تشیع‌،‌ متولی می‌شمارند.

من معتقدم که هیچ‌کس را به گناه حامیانش نباید گرفت و تخلفات حمایت‌گران یک فرد را نباید اسباب تخطئه آن فرد قرار داد. همان اتفاقی که متاسفانه در مناظره شما با آقای «مهندس موسوی» افتاد. ولی حداقل توقع و انتظار، این است که شما مخالفت‌ِتان را با رفتار و گفتاری از این دست، اعلان کنید.

همان کاری که در مورد سوء‌استفاده از بیت‌المال و بودجه‌های دولتی برای تبلیغ در انتخابات کردید و بر همگان معلوم ساختید که مهر تائیدتان را پای این تخلفات آشکار نمی‌گذارید، و عده‌ای هم به هر حال مخالفت یا عدم تائید شما را باور کردند.

۳. ریاست‌جمهوری در نظام جمهوری اسلامی ایران، صرفا یک جایگاه یا موقعیت سیاسی و محصول برد و باخت در بازی حزبی و جناحی نیست. این جایگاه در حقیقت، تجلی‌گاه اصول و آرمان‌ها و ارزش‌های مردم مومن و نجیب و متدین ماست.

این منصب و محراب، ‌نماد مقدسی است که باید همه فضائل اخلاقی و ارزش‌های معنوی و صفات عالیه انسانی و کمالات مردم ما را به نمایش بگذارد.

 به نظر شما این‌گونه برخوردها و رفتارها، می‌تواند منش و شخصیت و فضائل اخلاقی مردم ما را نمایندگی کند؟

۴. اگر رفتار و عملکرد دولت شما طی چهار سال گذشته حقیقت و حقانیت مطلق بود، و دیگران باطل محض، باز این شیوه‌های برخورد، پسندیده نبود. در حالی که نه شما چنین ادعایی دارید، و نه هیچ‌کس جز مقام معصوم می‌تواند چنین جایگاهی داشته‌باشد.

مضاف بر این‌که مشکلات و کاستی‌ها و تخلفات این چهار ساله اخیر هم کم نبوده‌است. به‌خصوص فرهنگ و هنر که من نسبت به آن اشراف نسبی داشته‌ام، عملکرد این دوره را به هیچ وجه قابل دفاع نمی‌بینم.

این که شما هم‌اکنون از اهالی ریشه‌دار خطه فرهنگ و هنر کم‌تر کسی را در اطراف اردوگاه خود می‌بینید، ‌دلیل‌اش گرایشات جناحی و سیاسی نیست. دلیل‌اش بهاندادن به مقوله فرهنگ و هنر است و سپردن کارهایی بزرگ این عرصه، به افراد کوچک.

و از سوی دیگر، این که علیرغم تعطیلی نسبی فرهنگ و هنر در سال‌های اخیر، و هم‌زمان، ارائه آمارهای موهوم و گزارش‌های بی‌مبنا، ‌شاهد سکوت نویسندگان و هنرمندان دلسوز و اهل درد بودید،‌ دلیلش صرفا حرمتی است که اهالی فرهنگ و ادب و هنر برای رای‌دهندگان چهارسال پیش،‌ و تنفیذکننده این رای به ریاست محترم جمهور قائل بوده‌اند.
 حرمتی که توقع می‌رفت از سوی شما نیز نسبت به گذشتگان پاسداری شود.

 ۵. این هجمه بی‌مهابا و همه‌جانبه به تمامی ۲۶ سال گذشته،‌ مفاهیمی را همراه خود می‌آورد و مضامینی را در ذات خود می‌پرورد که هیچ راه گریزی از تبعات طبیعی و توالی منفی‌اش باقی نمی‌گذارد.

وقتی که ما محصول رای و نظر ده‌ها میلیون انسان شریف و آگاه در دوره‌های پیشین رای‌گیری و انتخابات ریاست‌جمهوری را تخطئه کنیم و مردم را تلویحا به بلاهت و نادانی متهم سازیم، چگونه می‌توانیم آنان را مجدد به پای صندوق‌های رای دعوت کنیم؟

وقتی که ما احکام و تائیدات و تنفیذات امام راحل و مقام معظم رهبری را تلویحا زیرسوال ببریم، و در باورهای محکم مردم نسبت به سکان‌داران کشتی کشور و نظام و انقلاب، رخنه ایجاد کنیم، ‌در طوفان‌های پیش‌رو لنگر مطمئنی را برای مردم باقی می‌گذاریم؟

اگر نتیجه این تخریب‌ها و هتک‌حرمت‌ها، نیل به آراء بیشتر بود، می‌گفتم: به چه قیمتی؟ اگر نتیجه‌اش جایگزینی یکی به جای همه بود، سوال می‌کردم: به چه حجتی؟ ولی می‌دانیم و می‌دانید که چنین نیست.

شان و جایگاهی که مردم ما برای اخلاق و نجابت و مظلومیت قائل‌اند، همه قواعد و مناسبات دیگر را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. این شاخص‌های معنوی و معیارهای اخلاقی را نباید از مردم گرفت.

فراموش نکنیم که همین شاخصه مردم یا همین تلقی مردم از شما، در دوره قبل باعث پیروزی شما در انتخابات شد.

در پایان آرزو می‌کنم این عرایضی که از سر اخلاص و دردمندی تقدیم محضرتان شد، به گوش اخلاص شنیده شود و التهابات و کشمکش‌های سیاسی و جناحی بر آن سایه نیندازد.

خداوند همه ما را به وظایف‌ِمان آشنا و در انجام‌شان موفق گرداند.
با احترام
سید مهدی شجاعی