مدیرعامل شرکت نفتی «روسنفت» گفت: شرکتهای انرژی آمریکایی اصلیترین سودکنندگان از بستهشدن تنگه هرمز بودهاند و واشینگتن در تلاش است ساختارهای بنیادین بازار جهانی انرژی را به نفع منافع خود تغییر دهد.
بهگزارش یورونیوز، «ایگور سچین» که از متحدان قدیمی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه به شمار میرود، شنبه ۶ ژوئن در مجمع اقتصادی بینالمللی سنپترزبورگ گفت که ائتلاف اوپکپلاس با خروج امارات عربی متحده از این گروه، بخشی از توان و ظرفیت خود را از دست داده است.
او گفت: «بستهشدن تنگه هرمز تلاشی برای بازطراحی مقررات بازار جهانی انرژی، بهسود ایالات متحده است. اقداماتی که برای مسدود کردن این تنگه انجام شد، در اصل علیه ایران طراحی شده بود، اما در نهایت به کل جهان آسیب زد. ریسکهای راهبردی این وضعیت دستکم گرفته شده بودند.»
سچین افزود: «بدیهی است که اصلیترین برندگان این وضعیت شرکتهای آمریکایی بودند که مزیتهای غیر قابل رقابتی بهدست آوردند و توانستند عرضههای پرهزینه خود را با قیمتهای بالاتر به فروش برسانند.»
او هشدار داد که پس از بستهشدن تنگه هرمز، سایر مسیرهای مهم جهانی از جمله تنگه مالاکا، بابالمندب و جبلالطارق نیز ممکن است در معرض خطر اختلال قرار گیرند.
این سرمایهگذار حوزه انرژی و نفت روسی که به بدبینی نسبت به همکاری روسیه با اوپک شهرت دارد، گفت ائتلاف اوپکپلاس پس از خروج امارات و همچنین خروجهای قبلی کشورهایی مانند قطر، بخشی از ظرفیت و نفوذ خود را از دست داده است.
او اظهار داشت: «تولید این ائتلاف طی ۱۰ سال گذشته از ۵۸ میلیون بشکه در روز به ۳۷ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.»
سچین همچنین گفت که بیشتر اعضای اصلی اوپکپلاس از زمان امضای توافق همکاری در سال ۲۰۱۶ تولید خود را افزایش دادهاند، در حالی که تولید نفت روسیه ۱.۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
او افزود: «این کاهش معادل ۱۵٪ است و برای جبران آن به سرمایهگذاریهایی به ارزش دستکم ۱۰ تریلیون روبل نیاز خواهد بود. ما انتظار داریم همکاریهای سرمایهگذاری میان کشورهای عضو این ائتلاف و کشور ما نیز گسترش یابد.»
رسانههای جمهوری اسلامی، در اغلب خبرهای یکهفته گذشته در مورد محاصره دریایی در جنوب خلیج فارس، از قیدِ تخفیفِ «بهاصطلاح» استفاده کردهاند. بهعبارت دیگر یعنی «محاصرهای در کار نیست، این ادعای ترامپ است».
اما به موازات همین خبرها، خبرهایی منتشر کردهاند که رسما آنچه «محاصره دریایی» عنوان میشود را تأیید و آنرا از جمله «موانع» ادامه مذاکرات میدانند. هم خودشان هم از قول دوستانِ البته موقت.
موقت منظورم پاکستان است که نخستین «جمهوری اسلامی» در جهان است که غلبه در آن کشور با اهل سنت و جماعت است و محدودیت متعلق به شیعیان این کشور. اگرچه دیدم وزیر دفاع این کشور که بهتازگی به ایران سفر کرده بود عنوان «سید» داشت.
نمیدانم که سید سیادت بود و شیعه هست یا نه سید بهمعنای دیگری.
اما بههر حال در همین دومین «جمهوری اسلامی» که برعکس پاکستان، غلبه با شیعیان است، تازگیها فرمانده نیروی دریایی ارتش، امیرسرتیپ «شهرام ایرانی» شده که امیری دلاور و اهل سنت و جماعت است.
اما پاکستان بیش از اینکه سفارت این کشور در ایالات متحده بهعنوان حافظ منافع جمهوری اسلامی شناخته میشد، روابط حسنهای با هم تاکنون نداشتهاند. خدا کند که این دوستی موقت به دوستی دائمی و حسن همجواری بینجامد و تنشهای مرزی پیشین تکرار نشود.
برگردیم سر بحث تلخ محاصره. دیروز خبرگزاری تسنیم از قول همین وزیر دفاع پاکستان اعلام کرد که «محاصره دریایی» آمریکا در جنوب خلیج فارس مانع دور جدید مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکاست.
این خبر، آن «بهاصلاح» را در خبر رسانههای جمهوری اسلامی در مورد محاصره دریایی از حیز انتفاع ساقط میکند.
امروز هم سفیر سابق پاکستان در ایالات متحده، از آمریکا درخواست کرده که به «محاصره دریایی» جنوب ایران پایان دهد و ایرنا خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی هم با رویکرد مثبت آنرا پوشش داده است.
ایسنا هم به نقل از المیادین گزارش داد که نگاهها طی روزهای آینده به اسلامآباد است که احتمال میرود میزبان دور دوم مذاکرات تهران و واشنگتن باشد. اما ایران تاکنون با رفتن به دور دوم مذاکرات تا زمانی که واشنگتن محاصره دریایی بنادر آن را رفع نکند مخالفت کرده است.
نمونهها از این «یک بام و دو هوا» بهتعبیر خودمانی یا «استاندارد دوگانه» به تعبیر اهل منطق و مغلطه، در مورد آنچه «محاصره دریایی» آمریکا خوانده میشود زیاد است. اما بهقولی در خانه اگر کس است یک حرف بس است.
حقیقت همیشه تلخ نیست. اما این حقیقت که: تا در بر پاشنه هزینه از جیب ملت بچرخد، از مذاکره و مصالحه و آرامش خبری نیست بسیار تلخ است.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد: «این اتحادیه از قبل تحریمهای گستردهای علیه ایران اعمال کرده، اما امروز ما به توافق سیاسی برای گسترش تحریمهای خود و هدف قراردادن مسئولان نقض آزادی دریانوردی نیز دست یافتیم.»
به گزارش ایسنا بهنقل از اسپوتنیک؛ «کایا کالاس» شامگاه سهشنبه در کنفرانس مطبوعاتی در لوکزامبورگ گفت: «اگر درگیری امشب از سر گرفته شود، هزینه بسیار زیادی برای همه خواهد داشت. بههمین دلیل مهم است که دور بعدی مذاکرات برگزار شود.»
کالاس خواستار برگزاری دور جدیدی از مذاکرات بین ایالات متحده و ایران قبل از اتمام مهلت آتشبس شد.
وی با تاکید بر اینکه آزادی دریانوردی در تنگه هرمز «قابل مذاکره نیست» تصریح کرد: «عبور و مرور از طریق این تنگه باید رایگان باقی بماند.»
همچنین «CNN» از قول وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرد: «ایران باید بهخاطر اخاذی از بازارهای جهانی انرژی و هدف قراردادن بیهدف غیرنظامیان با موشک و پهپاد پاسخگو باشد.
«اسکات بسنت» گفت: این تحریمها یک شرکت مستقر در ترکیه را بهدلیل ارسال «صدها محموله پنبه» به یک شرکت ایرانی که از قبل تحریم شدهبود، هدف قرار داد.
به گفته وزارت خزانهداری آمریکا، «پنبه به نیتروسلولز تبدیل میشود که برای بهبود عملکرد موتورهای موشک با سوخت جامد استفاده میشود و از طرفی، موتورهای موشک با سوخت جامد معمولا برای موشکهای بالستیک استفاده میشوند».
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین چند نفر مرتبط با ماهانایر را بهدلیل آنچه «ارائه پشتیبانی به نیروی قدس سپاه» خوانده میشد مورد تحریم قرار داد.
به گزارش ایسنا، «محمدباقر قالیباف» رئیس مجلس و رئیس هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در پیامی در شبکه X اعلام کرد که ایران تحت فضای تهدید مذاکره نمیکند.جمهوری اسلامی بیش از دو دهه است که مورد شدیدترین تحریمهای بینالمللی از سوی آمریکا، اروپا و سازمانهای بینالمللی است و کادرهایی در سطوح مختلف کشوری و لشکری این کشور از مردم میخواهند که در نمازشبها دعا کنند آمریکا بیشتر ایران را تحریم کند.
احمدینژاد رئیسجمهور اسبق جمهوری اسلامی هم تحریمها را کاغذپاره میخواند و مدعی بود مردم ایران هم نمیدانند تحریم یعنی چه. وی به گویش ترکی آذری تحریم را تمسخر و میگفت مردم میگویند: «تحریم نمنهدی»!
وزیر خارجه جمهوری اسلامی: «زمان اخراج نیروهای ایالات متحده از منطقه فرا رسیدهاست».
عراقچی گمان میکند تا کنون با اجازه ایشان حضور داشتهاند که اکنون اجازه دارد این اجازه را بردارد.
◾️
رئیسمجلس: «یکی بزنند، چند تا میخورند.»
آقای قالیباف! ظاهرا قضیه برعکس باشد. باز هرجور صلاحه.
◾️
معاون اول رئیسجمهور: «ترامپ درباره بازگشت سربازان آمریکایی از خارک تصمیمگیر نیست.»
حق با شماست آقای عارف! به همان اندازه که رئیسجمهور اسلامی ایران در مورد ایران تصمیمگیر نیست. به قول پسرش و بهقول آقای طباطبایی: «افراد درجه چندم میتوانند از موضع نظام سیاسی افاضه کنند، اما دکتر پزشکیان حق اظهارنظر ندارد».نخستوزیر بریتانیا: «جنگ ایران، جنگ ما نیست و ما به آن کشیده نخواهیم شد.»
دقت کنیم نوشته جنگ ایران! ننوشته جنگ آمریکا و اسرائیل. آقای استامر؛ ما ایرانیها ضربالمثلی داریم که میگه: «جوجهها رو آخر پاییز میشمارن».
◾️
مالزی: «کشتیهای این کشور بدون پرداخت عوارض از تنگه هرمز عبور میکنند».
چون تنگه هنوز بستهنشده، فیلتر شده. احتمالا کشتیهای شما فیلترشکن استفاده میکنند. دعا کنید تنگه را تنگ نکنند که فقط سیمکارت سفیدا حق عبور خواهند داشت.
◾️
نخستوزیر بریتانیا: «بازکردن تنگه هرمز عامل مهمی در کنترل قیمت انرژی است.»
بهقول اون بنده خدا: جدی میفرمایید؟ من فکر کردم بازشدن زیپ شلوار مهاجرانی عامل مهمتری باشد. والا اینهمه سال زیر سایه شما امن و امان علیه شما توییت نمیزد.
◾️
رئیسکمیسیون امنیت ملی مجلس: «تنگه هرمز برای ترامپ باز نمیشود».
خدا رحمت کنه پرفسور حسابی را فرموده بود: دل هر ایرانی که برای ایران نمیطپد، بهتر است نطپد. [نمیدونم طپیدن رو درست نوشتم یا نه]
◾️
رضا پهلوی: «آمریکا باید موضعی روشن داشته باشد. با شر نمیتوان مذاکره کرد».
خاطرتان جمع با شما مذاکره نمیکند. اینو روشن اعلام کرده.
سخنگوی اوپکس و تحلیلگر بازار نفت و انرژی با
اشاره به وابستگی ۷۰۰ پالایشگاه جهان به نفتی که در خلیج فارس تولید میشود،
معتقد است: «وابستگی جهان به تنگه هرمز تنها به نفت خام محدود نیست، بلکه میعانات
گازی، گاز طبیعی مایع (LNG)،
فرآوردههای نفتی تصفیهشده و بخشی از صادرات مواد معدنی و پتروشیمی منطقه نیز از
این مسیر عبور میکنند.»
پ.ن. این آقای سیدحمید حسینی همان تحلیلگری
است که دقیقا ۳ دقیقه مانده به شروع تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران در
ژوئن گذشته (دقیقا سه دقیقه مانده به شروع تجاوز) به پیشبینی رامین جنتخواه ـ که
میگفت جنگ لفظی ترامپ و نتانیاهو، جنگ زرگری است بهزودی به ایران حمله میکنند ـ
خندید و سپس با قطعیت گفت: جنگی در کار نیست، من میروم بخوابم که برای تماشای والیبال
ایران آمریکا بیدار شوم.
مایک را که بست، علیرضا مستوفی مدیر روم «ایران
من» که در حال خداحافطی و بستن روم بود، ناگهان اعلام کرد خبرهایی از حملات در برخی
نقاط ایران گزارش میشود و روم دیگر بسته نشد و ماند تا اینترنت قطع شد.
روی دیوار این تحلیلگران یادگاری نوشتیم و شد
این. باز هم ایشان تحلیل میکنند و بازهم مایک و تریبون دارند و امثال رامین جنتخواه
احیانا زندان باشد.
یکی از یادگاریهای جاودان دریادار علیرضا تنگسیری، اجرای نماهنگ «خلیج فارس» روی عرشه یک ناو در همین خلیج با اجرای امیرحسین مقصودلو بود.
مقصودلو اکنون در زندان است و حکم اعدام او صادر، اما قطعیتی در مورد سرنوشت نهایی حکم و پرونده او وجود ندارد. و هرازگاهی اخبار متناقضی از جمله تخیف یک درجه در حکم اعدام او و بدل به حبس ابد شدن، یا عفو، یا خودکشی، یا توبه و دوباره پشیمانی از توبه او، و باز تکرار همین سیکل سردرگمی و ابهام خبری ادامه دارد.
بهگواهی روانکاوانی که رفتارهای این آوازخوان را غیرمستقیم دادهکاوی کردهاند، او مبتلا به روانپریشی و نیازمند توجه و مراقبهای روانی است و جرائمی هم که مرتکب شده بازتاب و واکنشی به خشمهای فروخته او بودهاست.
قطعنامه پیشنهادی بحرین برای کمک مجموعه کشورهایی برای بازگشایی تنگه هرمز با وتوی روسیه و چین از دستور کار شورای امنیت سازمان ملل خارج شد.
به گزارش ایسنا، بهنقل از الجزیره، شورای امنیت سازمان ملل شامگاه سهشنبه تشکیل جلسه داد تا درباره پیشنویس تازه قطعنامه پیشنهادی بحرین که «از کشورهایی که بهاستفاده از مسیرهای دریایی تجاری در تنگه هرمز علاقهمند هستند، قویا خواسته شدهاست که تلاشهای دفاعی و متناسب با شرایط را با یکدیگر هماهنگ کنند تا به تضمین ایمنی و امنیت کشتیرانی کمک شود» رأیگیری کند.در نسخه قبلی پیشنویس قطعنامه آمده بود که به کشورهای عضو «اجازه داده میشود برای تامین عبور و مرور در تنگه هرمز، دستکم به مدت ۶ ماه، از همه ابزارهای دفاعی لازم و متناسب با شرایط استفاده کنند».
این تغییر برای جلوگیری از وتوی احتمالی روسیه و چین انجام شده بود اما باز هم از تصویب ناکام ماند.
بحرین میدانست که «روسیه» که فعلا یکی از معدود کشورهایی است که از بستهبودن تنگه بیشترین فایده را میبرد، قطعنا آنرا وتو خواهد کرد، اما هر بار استفاده از حق وتو بهمرور برای ۵ کشور صاحب این حق، ایجاد هزینه میکند و این در کارنامه روسیه ثبت خواهد شد.
اما چین که اکنون بزرگترین کشور متضرر از بستن تنگه است با این امید کارت وتوی خود را برای تصویبنشدن این قطعنامه خرج کرد که به اجازه عبور و مرور نفتکشهایی که به مقصد این کشور از خاورمیانه بارگیری و از آبراهه هرمز عبور میکنند، امیدوار بود.
اما جدای از این زیان، زیانی دیگر هم متوجه چین شده و آن اینکه بخشی از تحریمهای نفتی روسیه برداشته شده و روسیه نفت خود را دستکم ۱۵ دلار در هر بشکه گرانتر از نرخی که به چین میفروخت، به اروپا میفروشد، و برای روسیه تعهد مهم نیست، هر کشوری «دلار» بدهد نفت میگیرد.
با این اوصاف چین امروز تصمیم خطرناکی در مورد انرژی خود اتخاذ کرده و بحرین هم از این عدم تصویب خیلی مغموم نیست. چه آنکه بالاتر از اینها هم بر سرشان آمده و آب از سرشان گذشته. این تیری در تاریکی بود شاید کارگر شود که اگرچه امروز نشد، ولی فردا و فرداها خواهد شد.
ایسنا گزارش داده که «مقامات جمهوری اسلامی ایران اعلام کردند کلیه ترددها از این آبراه مهم بینالمللی که در مجاورت آبهای سرزمینی و خط ساحلی قلمرو ایران واقع شده، باید با هماهنگی ایران انجام شود و کشتیهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل و متحدان آنها اجازه عبور نخواهند داشت.
آنچه ابلغمنالتصریح است، یکی از شرکای مهم تجاری و راهبردی آمریکا و اسرائیل همین چین است و همه کشتیهایی که به مقصد این کشور بارگیری میشوند، هم مشمول «مرتبط با آمریکا و اسرائیل» میشوند و در میان پاکستان، هند، فرانسه، ژاپن و یکی دو کشور دیگری هم مجوز تردد گرفتهاند، احتمالا هستند کشورهایی که نفت بحرین و امثال بحرین که مرتبط به آمریکا و اسرائیل هستند را میخرند.
نشست امروز شورای امنیت هم دعوا سر لحاف ملا بودند که بردند.
پوتین: «روسیه آماده است همه اقدامات لازم را برای بازگرداندن صلح در خاورمیانه انجام دهد».
فقط جیب ما را نزند.
▪️
روس اتم: «روسیه برای تخلیه کارکنان نیروگاه بوشهر از آمریکا و اسرائیل تضمین آتشبس خواست.»
تضمین؟ جدی میفرمایید؟
◾️
فرمانده سنتکام: «در هفته پنجم کارزار نظامی پیشرفتی خللناپذیر حاصل شدهاست».
احتمالا هدف قرارگرفتن جنگنده آمریکایی هم یکی از این پیشرفتها بوده.
◾️
مکرون «عملیات نظامی برای آزادسازی تنگه هرمز را غیرواقعبینانه خواند».
نفساش فعلا از جای گرم بلند میشه.
▪️
پلیس پاریس گردهمآیی سالانه مسلمانان فرانسه را بهدلیل خطر حمله تروریستی ممنوع کرد».
فرانسه مگه مسلمانم داره؟
◾️
معاون بهرهبرداری شرکت فولاد خوزستان: تمام مدولها و کورههای فولادسازی این مجتمع آسیبدیده و راهاندازی دوباره آن دستکم ۶ ماه تا یکسال زمان میبرد.»
دستکم را برای حد پایین استفاده میکنند. برای ۶ ماه تا یکسال از طیف یا یک برهه استفاده میکنند.
◾️
«محمدعلی فتحعلیزاده» فرمانده یگان فاتحین سپاه پاسداران در حملات چهارشنبه ۱۲ فروردین جانباخت. در عکس منتشرشده از وی روی دوشهایاش درجه سرتیپدومی است. ولی در خبرها به عنوان «سردار»ی او اشارهای نشدهاست.
◾️
«نماینده مجلس از ثبت طرح اعمال حقوق حاکمیتی جمهوری اسلامی در تنگه هرمز خبر داد.»
مگه تا حالا جمهوری اسلامی اعمال حاکمیت حقوقی نمیکرده؟
◾️
«سفارت ایران در لندن از عدم ورود بریتانیا به جنگ استقبال کرد». بریتانیاییها روی دیوار سفارت شعار ننوشتن؟
◾️
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس: «در صورت ادامه اختلال در خلیج فارس حق دفاع داریم».
تا حالا نداشتید؟
◾️
دولت آرژانتین کاردار جمهوری اسلامی در بوئنوسآیرس را عنصر نامطلوب اعلام و اخراج کرد».
◾️
معاون استاندار تهران: «فرودگاه کاشان عصر چهارشنبه مورد حمله قرار گرفت».
کاشان چه ربطی به معاون استاندار تهران داره؟
◾️
«سخنگوی سازمان ملل از تشکیل کارگروه ویژه برای ایجاد سازوکاری جدید درباره تنگه هرمز خبر داد».
کاچی به از هیچی.
◾️
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس حضور در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای را بیمعنا خواند».
کدام کار با معنا است آنجا؟
◾️
مشاور سیاست خارجی پوتین: «تنگه هرمز برای روسیه باز است». برای روسیه باز باشد، برای هیچ جایی بسته نخواهد بود.
▪️
شرکت میتسوبی OSK لاینر اعلام کرد که یک کشتی نفتکش گاز طبیعی مایع ژاپنی بهنام سوهار LNG با پرچم پاناما از تنگه هرمز عبور کردهاست.
▪️
خبرگزاری فرانسه: «کشتی کانتینربر فرانسوی CMI.CMG کربنی از تنگه هرمز عبور کرد.»
بهقول منظرپور: تنگه هرمز دیگه آبکش شده. هر کشتی با هر پرچمی ازش عبور میکنه جر کشتیهای چینی که تضمین داشتن.
▪️
بر اساس دادههای ردیابی که رویترز به آنها استناد کرده، دو کشتی کانتینری چینی جمعه پس از تلاش برای خروج از خلیج فارس از طریق تنگه هرمز علیرغم اطمینان جمهوری اسلامی برای عبور امن از تلاش برای خروج منصرف شدند.
◾️
اکسیوس: آمریکا دسامبر گذشته معاون نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل را اخراج کرد».
دسامبر چه ربطی به حالا داره؟
◾️
قرارگاه خاتمالانبیا: «کشورهای میزبان پایگاههای آمریکایی خروج نیروها را مطالبه کنند».
کی از کی؟ چی مطالبه کنه؟
▪️
فرمانده نیروی دریایی ارتش: «خاک ایران قتلگاه متجاوزان است، اگر شک دارید امتحان کنید».
به این امام رضا که اینجا خوابیدهها ...
▪️
فرمانده نیروی زمینی ارتش: «سربازان آمریکایی را به ماقبل عصر حجر خواهیم فرستاد».
سربازان نگونبخت چه گناهی دارند؟ ترامپ را بفرستید.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد: «این اتحادیه از قبل تحریمهای گستردهای علیه ایران اعمال کرده، اما امروز ما به توافق سیاسی برای گسترش تحریمهای خود و هدف قراردادن مسئولان نقض آزادی دریانوردی نیز دست یافتیم.»
به گزارش ایسنا بهنقل از اسپوتنیک؛ «کایا کالاس» شامگاه سهشنبه در کنفرانس مطبوعاتی در لوکزامبورگ گفت: «اگر درگیری امشب از سر گرفته شود، هزینه بسیار زیادی برای همه خواهد داشت. بههمین دلیل مهم است که دور بعدی مذاکرات برگزار شود.»
کالاس خواستار برگزاری دور جدیدی از مذاکرات بین ایالات متحده و ایران قبل از اتمام مهلت آتشبس شد.
وی با تاکید بر اینکه آزادی دریانوردی در تنگه هرمز «قابل مذاکره نیست» تصریح کرد: «عبور و مرور از طریق این تنگه باید رایگان باقی بماند.»
همچنین «سیانان» از قول وزیر خزانهداری آمریکا اعلام کرد: «ایران باید بهخاطر اخاذی از بازارهای جهانی انرژی و هدف قراردادن بیهدف غیرنظامیان با موشک و پهپاد پاسخگو باشد.»
«اسکات بسنت» گفت: این تحریمها یک شرکت مستقر در ترکیه را بهلیل ارسال «صدها محموله پنبه» به یک شرکت ایرانی که از قبل تحریم شدهبود، هدف قرار داد.
به گفته وزارت خزانهداری آمریکا، «پنبه به نیتروسلولز تبدیل میشود که برای بهبود عملکرد موتورهای موشک با سوخت جامد استفاده میشود و از طرفی، موتورهای موشک با سوخت جامد معمولا برای موشکهای بالستیک استفاده میشوند».
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین چند نفر مرتبط با ماهانایر را بهدلیل آنچه «ارائه پشتیبانی به نیروی قدس سپاه» خوانده میشد مورد تحریم قرار داد.
به گزارش ایسنا، «محمدباقر قالیباف» رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در پیامی در شبکه X اعلام کرد که ایران تحت فضای تهدید مذاکره نمیکند.
◾️
جمهوری اسلامی بیش از دو دهه است که مورد شدیدترین تحریمهای بینالمللی از سوی آمریکا، اروپا و سازمانهای بینالمللی است، و کادرهایی در سطوح مختلف کشوری و لشکری این کشور از مردم میخواهند که در نمازشبها دعا کنند آمریکا بیشتر ایران را تحریم کند.
احمدینژاد رئیسجمهور اسبق جمهوری اسلامی هم تحریمها را کاغذپاره میخواند و مدعی بود مردم ایران هم نمیدانند تحریم یعنی چه. وی به گویش ترکی آذری تحریم را تمسخر و میگفت مردم میگویند: «تحریم نمنهدی»!
در معاملات آخرین روز مارس ۲۰۲۶ قیمت نفت در بازار جهانی، کمامان در نوسانِ متمایل به افزایش ماند.
نفت خام «برنت» برای ماه مه ۱۱۲ دلار و ۹۶ سنت در هر بشکه رسید. قرارداد ماه مه امروز منقضی میشود و قرارداد فعالتر برای ژوئن ۱۰۷ دلار و ۱۰ سنت بود.
نفت «وستتگزاس اینترمدیت» آمریکا برای ماه مه به ۱۰۲ دلار و ۶۳ سنت در هر بشکه رسید.
به ادعای تحلیلگران هرگونه تغییر معنادار در قیمتها تا زمانی که جریان نفت از تنگه هرمز بهطور کامل برقرار نشود، محقق نخواهد شد.
سیگنالهای دیپلماتیک همچنان متناقض هستند، و واقعیتهای میدانی نشان میدهد که این عدم قطعیت ادامه خواهد داشت.
بهنظر میرسد سیگنالهای متناقض دیپلماتیک ـ که تنها از سوی ترامپ انتشار مییابد و از طرف دستیاران او برای منافع خاص تأویل میشود ـ هدف مهمتری غیر از مدیریت انرژیهای فسیلی و مدیریت انرژی در نگاه کلان بهقصد کاهش سریعتر وابستگی صنایع غربی به انرژیهای فسیلی را دنبال میکند.
و این بالا نگهداشتن قیمت، نه دست بازار عرضه، که مهندسی بازار تقاضا باشد.
بازار تقاضا نشان داده در شرایطی بهمراتب بحرانیتر از این شرایط هم تابآوری بالایی داشته، و با تجربه همان تابآوریها، قادر به مهار و کنترل بحران ضعیفترِ امروز برای کوتاهمدت و حتی میانمدت برای دستیابی به اهدافی پایدار در بلندمدت خواهد بود.
ایسنا خبر این نوسانات با دلخوشی و از منظری ظفرمندانه منعکس کردهاست. اما بهنظر میرسید عرضهکنندگان نفت بیشتر از دلخوشی باید «دلواپس» باشند که احیانا «نیمکاسهای زیر کاسه» این بالا نگهداشتن قیمت نفت است.
«حسین عبدلیانپور» رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه، در یادداشتی حقوقی برای ایرنا درباره رژیم دریایی تنگه هرمز، با استناد به مفادی از چند کنوانسیون بینالمللیِ دریایی، و بسط مقدماتی، نتیجه گرفتهاست که ایران میتواند و ـ از نظر ایشان باید ـ برای عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز «حق عبور» بگیرد.
در پایان هم یادآورد شده نامهای به رهبری نوشته و در آن به نمایندگی از یک تیم وکلا که از نظر ایشان در حوزه روابط بینالملل و حقوق دریاها کارکشته و با کارنامه هستند، اعلام آمادگی کرده که حاضر است پروپوزال این درخواست قانونی ایران را تنظیم و تقدیم مراجع ذیصلاح بینالمللی کند، و برای تصویب آن دفاع لازم را به همراه همکاراناش انجام دهد.
این نامه آقای عبدلیانپور، حکم تسلط کامل یک نمازگذار به تمام اصول نماز از نیت تا سلام، تسلط کامل به اداکردن حروف عربی اذکار نماز از سوره و حمد و ذکر رکوع و سجود و تسبیحات و قنوت و سلام از مخارج دقیق حروف، بهعلاوه حضور قلب و ترتیب و موالات و ... است، اما نمازگذار وضو نگرفته باشد.
ناگفته پیداست آنهمه تسلط و رعایت آداب و ترتیب و توالی و حضور قلب و ... هیچ ارزشی ندارد، و بهقول همین حقوقیون «از حیز انتفاع ساقط» است.
آقای عبدلیانپور بسیار بهتر از این کمترین میداند که مرجع اصلی کمیسیون و کنوانسیون و پروتکل و مقاولهنامههای بینالمللی «اجماع» جهانی است.
یعنی اگر کشوری تمام اصول روابط بینالملل را رعایت کند و بهقول خودمان «آسه بیاد آسه بره که گربه شاخاش نزنه» اما اجماع بینالمللی را بهنفع خودش نکند، نهتنها گربه، که موش و سوسکها هم شاخاش میزنند.
باز همین جناب حقوقدان بسیار بسیار بهتر از بنده میداند که مهمترین رکن سازمان ملل متحد «شورای امنیت» است که حکم «شعام» در ایران را دارد.
به همان میزان که شعام در ایران فوق قانون اختیارات دارد، و میتواند مصوبات را «وتو» کند، شورای امنیت سازمان ملل نیز میتواند پروپوزال یک کشور آرام و سربهزیر و گوش بهحرفده دنیا مثلا نظیر فنلاند یا دانمارک یا هر کشور دیگری را با رأی حداکثر اعضا به یک شکل، یا با «وتو» تنها یک عضو به یک شکل دیگر ـ که البته کاملا غیرمنصفانه و قلدرمأبانه است ـ رد کند.
حالا شما بیا برای کشوری که داخل همین کشور عدهای آتشبهاختیار راهپیمایی راه میاندازند و در این راهپیمایی کسی بدون پوشیه و نقاب و ماسک و کاملا شفاف تابلو بالای سر میبرد که روی آن نوشته: «ای آنکه مذاکره شعارت/ استخر فرح در انتظارت» پروپوزال بنویسی و پز بدهی که ما تیمی کارکشته داریم برای گرفتن حق عبور و مرور.
آقای عبدلیانپور گرامی! نمیدانم چند سالِتان است و کجا درس خواندهاید. جهت مزید اطلاع به استحضارتان میرسانم که تیرماه ۱۳۶۷ یعنی حدود ۴ دهه پیش، همین سازمان ملل عراق را کشوری متجاوز به ایران شناخت و از آن زمان تا کنون هیچ اقدامی برای گرفتن غرامت جنگ ۸ ساله از این کشور صورت نگرفتهاست.
همین عراق پس از پایان جنگ ایران، به کویت حمله کرد. با دخالت نظامی آمریکا از کویت اخراج شد. کویت به همان نهادهای داوری ـ که شما الان قصد کردهاید لایحه بنویسید و منتظر حکم و اجازه هستید و داده نمیشود ـ شکایت کرد، حکم محکومیت گرفت و تا دینار آخر غرامت خود را از کشور همزبان خودش عراق گرفت.
آب این جوی به قول محمدکاظم کاظمی «همان از ده بالا گل بود»، شما شادمان نمازی هستید که وضوی آن باطل بود.
مهمترین دغدغه ارباب رسانههای امروز جهان، این است که اگر جمهوری اسلامی همینطور زخمخورده رها شود، «بهسرعت» خود را بازسازی و احیا میکند، اما ترمیم خسارتها و زیانهای ناشی از بستن تنگه هرمز برای بازار انرژی جهان «تا سالها» زمان خواهد برد.
روزنامه
آمریکایی «یواسایتودی» در گزارشی با اشاره اینکه جنگ دونالد ترامپ علیه ایران
به اندازه کافی بد است یادآور شده: «اما او اکنون با تعلیق تحریمها به تهران کمک
میکند تا از این وضعیت سود ببرد. رئیسجمهور آمریکا در مخمصهای گرفتار شده که
خودش آنرا ساخته است.»
به
احتمال بسیار زیاد این روزنامه آمریکایی برای گزارش خودش از تصویر زیر استفاده
کرده که همپوشانی با محتوای گزارش دارد. هم رویکردی نقادانه به تصمیمات ترامپ
دارد. و هم باید گفت خوشا به کشوری که در آن هم آزادی بیان تا حدی است که میشود
با تصویر عالیترین مقام آن تصویری باژگونه و تمسخرآمیز منتشر کرد، و هم آزادی پس
از بیان هست که یارانه و آگهیها و امکاناتی که متعلق به رسانههاست پس از این نقد
و تمسخرها دچار کوچکترین اخلالی نمیشود. در
گزارش این روزنامه آمده: از نظر داخلی، حزب جمهوریخواه امیدوار بود که از بهبود
وضعیت اقتصاد برای جلب نظر رأیدهندگان آمریکایی استفاده کند تا نامزدهای این حزب
بار دیگر کنترل کنگره ایالات متحده را در انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر حفظ
کنند، اما جنگی که ترامپ به راه انداخته نه تنها قیمت نفت، بلکه بهای بنزین و هر چیزی
را که با وسایل نقلیه بنزینی حمل میشود را گرانتر کرده است.
به
نوشته این روزنامه: از سوی دیگر در خارج از آمریکا، متحد اصلی ترامپ در جنگ او با
ایران، اسرائیل است که به بمباران زیرساختهای صنعت نفت ایران ادامه میدهد و با این
کار، ایران را به حمله به صنایع و تاسیسات نفتی در کشورهای حوزه خلیج فارس ترغیب میکند
و این امر نیز باعث افزایش بهای نفت شده و بازارهای سهام آمریکا را متزلزل خواهد
کرد.
والاستریتژورنال
هم پیشتر در گزارشی با اشاره به اینکه بحران بیسابقه در جریان نفت خاورمیانه،
بازار انرژی جهان را به لرزه انداخته و شکاف شدید قیمتی میان انواع نفت خام را رقم
زده است، نوشته بود: همزمان با تنشهای منطقهای، اثرات این بحران از خلیج فارس فراتر
رفته و به آسیا، اروپا و حتی ایالات متحده سرایت کرده است.
جنگ
یکماه گذشته در منطقه، عبور حدود یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایعشده (الانجی)
جهان از تنگه هرمز را متوقف کردهاست.
آژانس بینالمللی انرژی این بحران را بزرگترین
اختلال در عرضه نفت تاکنون نامیده است.
ادعای
آژانس با واقعیات عینی همخوان نیست. این بحران از ۱۹۷۳ تا کنون چهارمین بحران
انرژی در جهان است که به انرژیهای فسیلی خاورمیانه مربوط میشود.
پس از بحران نفتی
۱۹۷۳ که بیش از نیم قرن از آن میگذرد، بحران نفتی ۱۹۷۹ گریبان بازار جهانی انرژی
را گرفت و پس از آن نیز در نیمه دوم دهه اول قرن ۲۱ (دوره نخست دولت احمدینژاد) قیمت نفت در جهان بالاترین
رکورد تاریخی خود را که ۱۴۸ $ در هر بشکه بود ثبت کرد.
در
هر سه بحران گذشته، هنوز دنیا یک درصد هم سراغ انرژیهای جایگزین مثل پنلهای خورشیدی، توربینهای بادی، سوخت هیدروژنی و نسل نو نیروگاههای هستهای که کارایی و بازدهی بسیار بالا و هزینه، ضایعات، زباله
و آلودگیهای بسیار پایین داشت نرفته بود.
اما
اکنون در اغلب خیابانهای جهان، خودروهای برقی با سرنشین و بدون سرنشین در
تردداند. طی ۵ سال گذشته شیفت از انرژیهای فسیلی به سمت انرژیهای نو، رشد چندین ده برابری
بهخاطر بحران تحریم گازی روسیه و داستان فضاحتبار «زمستان سخت» داشته، و از طرفی،
قیمت نفت تا رکورد قیمتی دوره نخست دولت احمدینژاد در ایران هنوز خیلی فاصله
دارد.
بهنظر
میرسد آژانس بینالمللی انرژی از کاه بحران انرژی کوهی ساخته و البته که در این
برساختگی با ساکنان کاخ سفید هم هماهنگ است.
ایالات متحده یکبار دیگر به گرانشدن
کوتاهمدت قیمت انرژیهای فسیلی نیاز داشت تا تهمانده صنایعی که هنوز تکانی به
خودشان برای شیفت از انرژیهای فسیلی نداده و به سمت انرژیهای پاک نرفتهبودند هم
در این افزایش کوتاهمدت جارو شوند و دیگر میداندار انرژی فسیلی و غیرفسیلی ایالات
متحده آمریکا باشد.
قیمت نفت چه تنش ادامه داشته باشد، چه تغییر محسوسی در روند
آن ایجاد شود، همین الان هم کنترل شده و بهزودی روندی کاهشی خواهد داشت.
اما قیمت
روی دامنه ۶۰ دلار پیش از بحران نمانده و بالاترین سقف آن ۵۰ $ خواهد بود.
ایرنا در خبری ویژه با عنوان «در هیچ عملیات نظامی علیه ایران شرکت نخواهیم کرد» بهنقل از الجزیره از قول دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس نوشت: «آسیب ناشی از توقف کشتیرانی در تنگه هرمز تنها به کشورهای حوزه خلیج فارس محدود نمیشود، بلکه بسیاری از کشورهای جهان از این مسئله آسیب میبینند.»
ایرنا با این توضیح که: «جاسم البدیوی بدون اشاره به اینکه پاسخ نظامی ایران به حملات آمریکا از پایگاههای مستقر در منطقه، بر اساس منشور سازمان ملل مبنی بر دفاع از خود است» سخن البدیوی را آورده که: «کشورهای عضو شورای همکاری بیشترین سطح خویشتنداری را بهکار گرفتند و به حملات ایران پاسخ ندادند تا دایره جنگ گسترده نشود.»
◾️
همچنانکه مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی، مرجع تفسیر قانون اساسی ایران، و مرجع نهایی تطبیق مصوبات مجلس با این قانون، شورای نگهبان است و همه باید به آن تمکین کنند، مرجع تفسیر منشور سازمان ملل و تطبیق رفتار دولتها و کشورها با آن منشور هم همان سازمان ملل و کمیته یا کمیسیونهای تابعه یا هیئتهای داوری آن سازمان هستند که بلااستثنا، هم حملات اسرائیل و آمریکا به ایران را نقض منشور سازمان دانسته و محکوم کردهاند، و هم حملات ایران به کشورهای همسایه را.
اگر قرار باشد هر کشور یا دولتی «منشور سازمان ملل» را مطابق سلیقه خود تفسیر، و رفتار متبوع خود را مطابق با آن سلیقه بر منشور تطبیق دهد، و به آراء هیئات داوری سازمان که بر اساس اجماع عقلا و آراء جهانی شکل گرفتهاند، وقعی ننهند، اساسا دیگر نیازی به «سازمان ملل» و هیئت داوری و شورای نگهبان و نظارت استصوابی و ... نبود و نیست. همان قانون جنگ و جنگل کفایت میکرد.
این تفسیر ایرنا مثل این است که برای مجرمی قرار مجرمیت صادر شود، مطابق آن مجازات شود، اما با تحمل مجازات، افتخارش این باشد که رفتارش مطابق قانون بوده، مجرمانه نبوده و جرم خود را قبول ندارد.
بهقول منطقیون و اهل حقوق، این قبولنداشتن جرم مسموع نیست، و هیچ تأثیری در نظر داور نداشته و مجازات در نظرگرفته اعمال میشود، اما شما دلت به این خوش است که این تنبیه را قبول نداری.
دستکم «تسلیم به رأی» میتواند تخفیفی در مجازات را هم به همراه داشته باشد که این قبول نداشتن این حق را هم زایل میکند.
در اینکه قوانین نوشته بشر، از جمله منشور سازمان ملل یا تفسیرها از آن وحی منزل نیست و ممکن است عین خطا هم باشد، تردیدی نیست. اساسا در دوره روشنگری گزارههایِ علمیِ تجربی که نسبت به گزارههای علوم انسانی، احتمال صدقشان با حقیقت میلیاردها برابر بیشتر هست را هم گزارههایی «اثباتنشده» و با احتمال «ابطال» تعریف میکنند، علوم انسانی که دیگر جای خود دارد.
«صلح»، «آرامش» و «همزیستی مسالمتآمیز» در سایه «تمکین» به اجماع عقلا، و «حسن همجواری» تأمین میشود. و تلاش برای دخالت در امور دیگر دولتها و کشورها، تجهیز نیروهایی در خاک دیگر کشورها، تهدید امنیت دیگر کشورها یا دولتها ضمن محکومبودن ذاتی و قانونی، برای کشور و دلت متخاصم هم نهایتا آرامشی باقی نمیگذارد. والا «روسیه» باید الان در کمال آرامش و رضایت از تجاوز به کشور همجوارش اوکراین میبود و اینهمه دربهدر میانجی و ملتمس صلح و آشتی نمیبود.
اما از قول منطقیون و اهل حقوق و قانون که خارج شویم، بهقول عبید زاکانی «عمل» با شورای همکاری است، «ادعا» با جمهوری اسلامی!
و از منظر کاربران اینترنت هم، عمل و حق با کشورهایی است که برای شهروندانشان دسترسی به جریان آزاد اطلاعات و اینترنت با کیفیت و بدون سانسور فراهم میکنند، و از گردش آزاد اطلاعات هیچ هراسی ندارند، و ادعا با کشوری است که اینترنت را قطع، و تلاش شهروندان برای دسترسی به آزادی اطلاعات را جرمانگاری میکند.
با شدتبخشیدن حملات اسرائیل به جمهوری اسلامی، بهنظر میرسد، ضربالعجل رئیسجمهور آمریکا به جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز، پیش از آنکه اولتیماتوم به جمهوری اسلامی باشد، یک ضربالعجل به اسرائیل و نتانیاهو باشد که یعنی تا ۵ روز دیگر فرصت حمله دارید و بعد از آن دیگر فرصت و اجازه یا همراهی ما را در حمله به جمهوری اسلامی نخواهید داشت.
بهنظر میرسد نتانیاهو هم خشمگین از این ددلاینی که برایاش در نظر گرفتهاند، تلاش میکند تا تمام عقده و کینه یهودی خود را در این بازه زمانی سر شیعه خالی کند.
مهم آزادی بیان نیست، مهم آزادی پس از بیان است. به عبارت بهتر مهم نیست که باید از ایران اجازه بگیرند یا نه! مهم این است که ایران اجازه میدهد یا نه!
دریادار علیرضا تنگسیری فرمانده نیروی دریای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حساب کاربری خود در شبکه جهانی X با طرح این پرسش گنگ که «به کشتیها برای عبور از تنگه هرمز اطمینان داده بودند؟ نوشت: «این را باید از خدمه کشتیهای expres rome و mayuree naree جویا شد که امروز با اعتماد به وعدههای توخالی به اخطارها بیتوجهی کردند و قصد عبور از تنگه را داشتند اما گرفتار شدند.» وی در پایان این توییت خود تاکید کرد: «هر شناوری قصد عبور دارد باید از ایران اجازه بگیرد.»
آنچه تقریبا مشخص است، بسیاربسیار بیشتر از آمریکا و اسرائیل، بازارهای نفتی شرق آسیا و عمدهترین آنها چین و هند محتاج امنیت گذار کشتیهای نفتی که از تولیدکنندگان خاورمیانه خریدهاند هستند.
ضمنا تنها ۲۰٪ از نفت خام دنیا از این تنگه عبور میکند و چهار پنجم انرژی فسیلی دنیا در نقاط دیگر بهرهبرداری و مصرف میشوند.
آمریکا هم خودش صادرکننده نفت است، و هم بهتازگی با سرنگونی «مادورو» در ونزوئلا به بازار فوقالعادهای از نفت با کیفیت بالا هم دسترسی پیدا کرده و خیلی نیازی به نفت خاورمیانه ندارد.
پس بسته یا باز بودن تنگه هرمز و عبور و مرور کشتیهای نفتی از اینتنگه برای خودِ آمریکا خیلی محل توجه نیست.
اما تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه، مهمترین متحدان آمریکا هستند و غیرمستقیم باز بودن این تنگه برایشان اهمیت پیدا میکند.
اما مشتری این کالا کیست؟ عمدهتریناش چین که باید دید آیا دریاداران ایران شهامت اجازهندادن به کشتیهایی که به مقصد این کشور بارگیری میشوند را دارند یا نه؟
سوابق پیشین نشان میدهد جمهوری اسلامی این شهامت را نداشته و از تمام تهدیدهای بالقوه خود علیه آرامکو که آنرا یک اهرم فشار قوی میدانست و دستکم ۷ سال روی آن مانور میداد، با یک تهدید چین عقبنشینی، و روابط خود با عربستان را بازسازی کرد و حتی در ترمیم روابط در برابر خواستهای قلدرمأبانه سعودی هم کوتاه آمد و وقتی آنها حاضر نشدند زیر عکس یک فرمانده ایرانی ـ که البته در عراق کشته شده بود ـ کنفرانس خبری بازگشایی سفارت را برگزار کنند، بلافاصله پذیرفتند و اتاق کنفرانس را به اتاق مجاوری که عکس آن فرمانده نبود منتقل کردند.
رهبری سابق نظام هم که طی ۴ سال پیش از آن، بارها با درشتگویی و سخنان تند و صفاتی خارج از عرف دیپلماتیک عربستان را نواخته، و حتی سقوط آنها را پیشبنی کرده بود، از بازگشایی سفارت عربستان بهعنوان یک دستاورد و «ابتکار» دولت سیزدهم یاد کرد.
اما جدای از شهامت، فاکتور «توانایی» برای اجازهندادن به کشتیها برای عبور و مرور از تنگه مورد نیاز است. آنچه طی ۴۷ سال گذشته بهعنوان یک اهرم فشار بالقوه روی آن تاکید و برای نخستین بار طی ۱۰ روز گذشته بالاخره عملیاتی شد، اما با تغییر پارادایم از «بستن مطلق» به «عبور مشروط» میتوان حدس زد که تاریخ آن برای عملیاتی ماندن منقضی شدهباشد.
باید منتظر ماند و دید این پارادایم شیفت چه تأثیری بر قیمت نفت در یک بازه زمانی ۱۰ روزه خواهد گذاشت.
اگر روند قیمت نفت افزایشی ماند، یعنی دریاداران ایران توانایی بستن مطلق را هنوز دارند، اما اگر روند از ۱۰ روز آینده ثابت یا کاهشی شد، بهنظر میرسد این مهمترین اهرم کارایی خود را برای همیشه از دست داده است.
در صورتی که روند افزایشی قیمت انرژی در بورسهای انرژی دنیا ثابت بماند یا روند معکوس بگیرد، خود نفت نیز دیگر در بازار انرژی ارزش سابق خود را نخواهد داشت و پاسخ این افزایش کوتاهمدت، افت شدید قیمت در میان و بلندمدت خواهد بود.
از سویی وزارت امنیت انرژی انگلیس امروز در بیانیهای ضمن بیان اینکه لندن ۱۳.۵ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی خود را برای مهار نوسان آزاد میکند اعلام کرد: سایر کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی تصمیم گرفتهاند بخشی از ذخایر راهبردی نفت خود را برای جلوگیری از اختلال در عرضه جهانی وارد بازار کنند.
بنا بر بیانیه وزارت امنیت انرژی انگلیس بر اساس این تصمیم، در مجموع ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر کشورهای عضو در اختیار بازار قرار میگیرد که سهم انگلیس ۱۳.۵ میلیون بشکه است.
اد میلیبند وزیر امنیت انرژی انگلیس در همین زمینه اعلام کرد: «با این اقدام، انگلیس در کنار متحدان بینالمللی خود برای مقابله با اختلال در بازارهای نفت همکاری میکند.»
آمریکا هم اعلام کرد که ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی نفت خود را آزاد میکند. با این همه قیمت نفت در بازار جهانی به بالاترین نرخ خود طی چند سال گذشته رسیده و از ۱۰۰$ در هر بشکه عبور کردهاست.
اما هنوز زمان برای تأثیر روانی این آزادسازی و کاهش توانایی یا اراده جمهوری اسلامی برای بسته نگهداشتن تنگه هرمز، روی قیمت نفت زود است و باید دستکم ۱۰ روز صبر کرد.
در کنار این اتفاقات، آمریکا بخشی از تحریمهای روسیه برای صدور نفت را برداشته و اجازه داده روسیه بخشی از این کمبود نفت را در بازار مصرف جبران کند.
همزمان قیمت نفت این کشور ۲۰$ در هر بشکه افزایش یافته و درآمد قابلاعتنایی برای این کشور به بار آورده است.
اکنون از بستهماندن تنگه هرمز، بیشترین سود عاید روسیه میشود و جمهوری اسلامی هم به پشتیبانی تجهیزاتی روسیه قادر به ادامه بسته نگهداشتن تنگه خواهد بود.
روسیه بر سر یک دو راهی خواهد ماند. یا به ایران کمک کند تنگه بسته بماند و نفتاش را بیشتر و گرانتر بفروشد، یا چشمانتظار بازگشت دوباره تحریمها اینبار شدیدتر از سوی آمریکا برای کمک به بستهماندن تنگه باشد.
در هر دو صورت این داموکلسی که آمریکا روی سر روسیه نگه داشته، برای روسیه برد برد است و برای آمریکا هم برد برد. اما برای چه کسی باخت باخت مطلق است؟
پینوشت: این مطلب ۲۱ اسفند در وبلاگی دیگر با عنوان «اگر شهامت دارید عبور کنید» منتشر شده بود.
بعید میدانم کسانی که بستن «تنگه هرمز» را تبلیغ میکنند، اطلاعات چندانی از اهمیت استراتژیک این تنگه، برای ایران و تجارت جهانی داشته باشند. زیرا اگر چنین بود احتمالا درمییافتند که پایان درگیری و اختلال در تنگه هرمز، که ۳۵٪ حملونقل دریایی جهان (به نقل از Wikipedia) از آن میگذرد، این بار مانند خاتمه جنگ ایران و عراق نخواهد بود که با سرکشیدن جام شوکران ختم شود و قلمرو آبی خاکی کشور نیز به همان شکل سابق باقی بماند.
۲ هزار و ۵۰۰ سال است که مرزهای آبی کشور، مختصات تثبیتشده فعلی و شناسایی جهانی را با خود داشته است.
بسیاربسیار دلاورمردان و ناخدایان و ملوانان ایرانزمین، جان خود را نثار صیانت از این آب و خاک کردند، تا یک هزار و ۸۰۰ کیلومتر مرزهای جنوبی و ۳۴ جزیره مسکونی و غیرمسکونی در پهنای خلیج فارس و دریای عمان، به نام ایران تثبیت شود.
تا حدی که فقط جزیره قشم ایران، بیش از ۵ برابر بزرگتر از کشور بحرین است که تا همین چند سال پیش و تا نوجوانی پدربزرگهای ما هنوز به ایران تعلق داشت.
حال چگونه است که دفاع از این همه عظمت و شکوه تاریخی بهعهده امثال «محمدرضا رحیمی» معاون «احمدینژاد» گذاشته شده که جدا از سوابق نانوشتنی، متهم ردیف اول پرونده مشهور به «میدان فاطمی» و کلاهبرداری ازشرکت بیمه ایران است.
باندی که با جعل اسناد، تایید تصادف از سوی پلیس از شرکتهای بیمه پولهای کلان دریافت میکردند.
وااسفا و صد حیف از ایران و اسلام ایرانی، که مدافعان واقعی ملت همچون میرحسین موسوی، تاجزاده، و امثال محسن امینزاده حبس انفرادی بکشند، ولی عرقخورها و جاعلان سابقهدار، امنیت مرزهای آبی کشور را با حیلهگری خرج باندبازیهای در آستانه انتخابات کنند، تا چراغ سبزی هم به خارج دادهباشند که «اصل مملکت دست ماست نه رقبا» و اینکه اگر معاملهای قراراست صورت بپذیرد «با ما معامله کنید، با هم کنار میآییم.»
اما تنگه هرمز:
تنگه هرمز که ریشه لغوی آن در گویش ساکنان میناب به معنای «درخت خرما»ست، آبراهی به عرض ۵۴ کیلومتر بین ایران و سواحل عمان است، که عمیقترین نقطه آن فقط ۱۲۰متر است، و روزانه ۱۶ تا ۱۹ سوپرتانکر ۱۶ میلیون بشکه نفت و فراورده نفتی را از این تنگه منتقل میکنند که مجموعا ۳۵٪ حملونقل دریایی نفت جهان یا ۲۰٪ کل نفت جهان میشود.
دو خط کشتیرانی بینالمللی در خلیج فارس (بر اساس نقشه ویکیپدیا) از وسط جزایر ایرانی و قلمرو آبی ایران میگذرد، که از بقیه مناطق کمی عمیقتر است. از آنجا که این تنگه برای عبورومرور سوپرتانکرها و کشتیهای خیلی بزرگ چندان امن نیست، قانون تفکیک ترافیک دریایی (Traffic Separation Scheme) یک اتوبان دریایی فرضی با پهنای ۱۰ کیلومتر را از وسط تنگه هرمز برای عبور شناورها در نظر گرفتهاست.
از این پهنای ۱۰ کیلومتری ۲ مایل، در سمت شمال برای ورود، و نیز ۲ مایل در سمت جنوب، برای خروج از تنگه هرمز اختصاص یافته.
وسط این دو مسیر، یک پهنای خالی ۲ مایلی برای اجتناب از برخورد کشتیها در نظر گرفته شدهاست.
هر چند که تنگه هرمز را نمیتوان با زنجیر مسدود کرد، یا با غرقکردن دو سه کشتی مانع تردد شناورها شد، ولی بهقدری باریک است که بارها کشتیهای تجاری یا جنگی، زیردریاییها و نفتکشها هنگام عبور از تنگه با یکدیگر تصادف کردهاند.
بهرغم اینکه عمان و ایران اخیرا هر دو سامانه کنترل ترافیک دریایی در تنگه هرمز دارند، در ژانویه ۲۰۰۷ زیردریایی اتمی USS Newport News با یک سوپر تانکر عظیم ۳۰۰ هزار تنی در تنگه برخورد کرد.
مارس ۲۰۰۹نیز کشتی باربری USS New Orleans (LPD-18) با زیردریایی اتمی USS New Orleans (LPD-18) برخورد کرد. شدت تصادف بهحدی بود که تعمیر این زیردریایی ۲ سال وقت و ۱۲۰ میلیون دلار هزینه در پی داشت.
ناوگان پنجم آمریکا در بحرین ـ کمی آنطرفتر از میدان مشهور مروارید ـ از زمان آیزنهاور در منطقه مستقر است. این پایگاه با شمار قابلتوجهی ناو هواپیمابر و تاسیسات لجیستیکی دریایی از مراکز اصلی فرماندهی عملیات در عراق، افغانستان و نظارت بر هر فعل و انتقالی در منطقه است.
ناوگان پنجم آمریکا نظارت دریایی و هوایی بر۵:۲ میلیون کیلومترمربع از تنگه هرمز، کل سواحل ایران از شرق تا غرب، دریای عمان، شرق اقیانوس هند، کانال سوئز، و تنگه بابالمندب در جنوب عربستان را بر عهده دارد.
پایگاه بهتازگی تاسیس شده فرانسوی Peace Camp در ابوظبی نیز با ۳ بخش لجستیکی، آموزشی، و پایگاه هوایی نیز کارکرد مشابه ولی محدودتری را بر عهده دارد.
تاریخچه جنگ در تنگه هرمز
جنگ ایران و عراق از همان ابتدا از سوی عراقیها به دریا و زدن کشتیهای تجاری کشیدهشد. ایران بعد از ۴ سال در ۱۹۸۴ با اکراه به جنگ نفتکشها تن داد.
بر اساس آمار شرکت لویدز لندن، طی ۴ سال جنگ دریایی، ۵۴۶ کشتی تجاری در گذر از تنگه هرمز هدف قرار گرفت یا با مین برخورد کرد که به کشتهشدن ۴۳۰ ملوان منجر شد.
نفتکش ترک اطلس حامل نفت ایران اولین شناور نفتی بود که هدف عراقیها قرارگرفت. از ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۴ایران به هیچ کشتی تجاری حمله نکردهبود، ولی از۱۹۸۴ تا ۱۹۸۶ نصف عراقیها و از سال ۱۹۸۶ بهبعد بیشتر از عراقیها کشتی زد.
در سال ۱۹۸۷ وقتی سعودیها کل ساحل جنوبی خلیج فارس خود را برای حمله و فرار جنگندههای عراقی در اختیار عراق قرارداد، تا به خطوط کشتیرانی ایران ضربات بیشتری وارد کننند، ایران نیز با زدن ۹۲ کشتی از عراق پیشی گرفت و در ۱۹۸۸ نیز با زدن ۵۲ فروند کشتی هنوز از عراق جلوتر بود.
فقط در سال ۱۹۸۷ تعداد ۱۸۱ فروند کشتی در منطقه هدف ایران و عراق قرار گرفت.
با افزایش فشار بر ناوگان دریایی ایران از سوی عراق، ایران بازرسی همه کشتیها به مقصد عراق را آغاز کرد. وقتی سنگینترین رکورد زدن تانکرها را ایران با حمله به تانکرهای کویتی ثبت کرد، و به تلافی حمله عراق به خارک، هیچ کشتی کویتی را در امان نگذاشت، برای اولینبار از ۱۹۸۷ کشتیهای کویتی برای در امانماندن از حملات ایران، کشتیهای خود را درآمریکا ثبت و تردد با پرچم آمریکا را در تنگه هرمز و خلیج فارس آغازکردند.
تردد کشتیهای کویتی با پرچم آمریکا، در تشدید تنش در تنگه هرمز و خلیج فارس نقس بهسزایی داشت. ایران طی ۴ سال تا آخر جنگ به ۲۲۱ فروند کشتی حمله کرد، و عراقیها طی سال ۳۲۲ فروند کشتی را در خلیج فارس و عبور از تنگه هرمز هدف قراردادند. ۵۵ فروند از این کشتیها غرق یا از رده خارج شدند.
۱۷ می ۱۹۸۷ ناوچه موشکانداز آمریکایی USS Stark در حوالی تنگه هرمز هدف دو موشک اگزوسه یک میراژ عراقی قرار گرفت. هواپیمای عراقی احتمالا از طریق تجهیزات پیشرفته میراژ اف۱ تشخیص داده بود که پدافند ضدموشکی ناو تصادفا غیرفعال است، توپخانه ناو هم مسلح نیست، و اطراف ناو ردیابی نمیشود.
هواپیمای عراقی با دقت در نقطه کور رادار سیستم تشخیص حملات موشکی ناو آمریکایی قرار گرفت و به محض اینکه USS Stark هشدار حمله موشکی را از آواکس دریافت کرد، اولین موشک اگزوسه به ناو اصابت کرد ولی کاملا منفجر نشد. چند ثانیه بعد دومین موشک به همان شکافی شلیک شد که موشک اولی در داک فرماندهی و خوابگاه ملوانان ایجاد کرده بود.
۳۷ ملوان درجا کشته و به همین تعداد زخمی شدند بدون اینکه USS Stark حتی یک گلوله برای دفاع از خود شلیک کند. با وجودیکه فرمانده ناو و افسر پدافند هر دو به علت سهلانگاری در دادگاه نظامی محاکمه شدند، چرایی هدف قرارگرفتن این ناو آمریکایی، از سوی عراقیها در آن مقطع زمانی به یک ابهام و از اسرار جنگ دریایی خلیج فارس مبدل شد، تا اینکه بعدها با حدس و گمان گره از آن باز شد.
هر چند دولت عراق رسما از آمریکاییها عذرخواهی و اعلام کرد که ناو آمریکایی در آبهای عراق با ناو ایرانی اشتباه گرفته شده، و خلبان خاطی اعدام شدهاست، اما همه میدانستند که دستور چنین شلیک حساسی، بدون هماهنگی عالیترین مقامهای عراقی نمیتوانسته امکانپذیر باشد.
۵ ماه قبل از آن، روزنامه لبنانی الشراع در نوامبر ۱۹۸۶ ازطریق لابی مهدی هاشمی فاش کردهبود که آمریکا و اسرائیل ۲ سال است که روابط نزدیکی با ایران برقرار کرده و طی این مدت ۲ هزار و ۵۱۵ موشک ضدتانک تاو و ۱۸ موشک ضدهوایی هاوک و کلی قطعات یدکی به ایران دادهاند.
بعدا معلوم شد دولت ریگان با امضای مجوز فروش تسلیحات به ایران از کانال اسرائیل قصد داشته گروگانهای امریکایی اسیر جهاد اسلامی را در لبنان آزاد کند.
طی نزدیک به ۲ سال ۸ محموله از این موشکها به ایران دادهشد. سربازان ایرانی در عملیاتهای پیدرپی تانکهای تی۷۲ عراقی را که زره ضد انفجار داشتند، با موشکهای آمریکایی درو میکردند و گروگانها نیز یک ساعت پس از دریافت هر محموله در لبنان آزاد میشدند.
هرچند گروگانهای دیگری بهزودی جای آنان را میگرفتند.
سفر مک فارلین مشاور امنیتی رونالد ریگان به تهران در ۲۵ مه ۱۹۸۶ نقطهعطفی تاریخی در تصمیم به چرخش آمریکا و اسرائیل بهسوی کشور مهم ایران و فاصلهگرفتن از اعراب بهویژه عراق بود.
رونالد ریگان پس از جنجال افشاشدن کمکهای تسلیحاتی آمریکا به ایران در جنگ با عراق، طی نطقی از کاخ سفید مسؤلیت فروش تسلیحات به ایران را با هدف آزادی گروگانها که بعدها به «یران گیت» شهرت یافت، شخصأ پذیرفت و تاکیدکرد که نمیتوان از اهمیت کشور ایران بهسادگی گذشت.
عراقیها خیلی دیر به چرخش تدریجی سیاست آمریکا بهنفع ایرانیها پیبردند، ولی در پاسخ به آن و در جواب همه موشکهایی که سربازان ایرانی تانکهای عراقی را با آن زدهبودند، USS Stark را زدند تا هم هشداری به چرخش احتمالی آمریکا به سوی ایران باشد، و هم آمریکا را در آینده بیشتر در تنگه هرمز و خلیج فارس درگیر کند.
۲۴ آوریل ۱۹۸۸ کشتی USS Samuel B. Roberts که یک نفتکش کویتی را اسکورت میکرد، وقتی از تنگه هرمز به خلیج فارس وارد میشد با یک مین بسیار قدرتمند برخورد کرد.
با انفجار مین یک سوراخ ۸ متری در کف ناو ایجادشد که معمولا به غرقشدن کشتیها منجر میشود، اما این ناو از غرق حتمی نجات پیداکرد.
USS Samuel B.Roberts از همان مسیری حرکت میکرد که ۲ روز پیش عبور کرده و بهتازگی مینروبی شدهبود. معلوم بود که مسیر دوباره مینگذاری شدهاست.
وقتی غواصان مینهای جدیدی در همان حوالی پیداکردند که شماره ردیف همه آنان با مینهای ایرانی پاکسازیشده ۴ ماه پیش یکی بود، و روی همه آنان Iran Ajr حک شده بود، آمریکا با طراحی عملیات آخوندک درصدد تلافی برآمدند.
عملیات Operation Praying Mantis یا نماز آخوندک ۲۹ فروردین ۶۷ بزرگترین عملیات دریایی آمریکا پس از جنگ جهانی دوم در تنگه هرمز و خلیج فارس علیه ایران انجام شد.
در اولین مرحله آمریکاییها از طریق سفارت سوئیس به تهران اطلاع دادند که سکوی نفتی ساسان را تخلیهکنند، زیرا قصددارند آنرا منهدم کنند.
با یک پیام رادیویی نیز از کارکنان سکو خواسته شد آنرا ترک کنند.
مدافعان ساسان نیز پس از مدتی مقاومت خواستار مهلت برای تخلیه سکو شدند. به این ترتیب، آمریکاییها در سکو پیاده و پس از جمعآوری مدارک دستگاههای ردیاب ایرانی، آن را بمبگذاری و نابود کردند.
همزمان تیم عملیاتی دیگری در پایان موشکباران تاسیسات نفتی جزیره سیری، وارد جزیره شدند و آنرا منهدم کردند.
پس از حمله به سکوهای نفتی، ناوچه موشکانداز ایرانی سهند به کارزار آمد و با ناوهای آمریکا درگیرشد. سهند در ساحل جزیره لارک در شمال تنگه هرمز با سه موشک هارپون ۲ بمب لیزری، و ۲ بمب بسیار سنگین هدف قرارگرفت و پس از چند ساعت سوختن غرق شد.
همگی ۴۵ خدمه سهند کشته شدند. با ادامه درگیری، ناوچه توپانداز جوشن Joshan یک موشک کرمابریشم به سوی ناو USS Simpson (FFG-56) شلیک کرد. ناو آمریکایی با فاصله کمی از اصابت موشک ایرانی نجاتیافت، ولی با ۳ موشک به جوشن حمله کرد.
کشتی دیگری جوشن را زیر آتش توپخانه گرفت و آنرا با ۱۱ سرنشین غرق کرد. ناوچه سبلان IS Sabalan (F73) نیز که با کشتیهای آمریکایی درگیر شد، چنان آسیب جدی دید که با یدککش آنرا از صحنه درگیری خارج کردند.
ایران با اعزام قایقهای تندرو به چندین هدف در خلیج فارس از جمله کشتیهای تدارکاتی با پرچم آمریکا و یک کشتی با پرچم پاناما و یک سکوی نفتی شارجه حمله کرد.
هواپیماهای آمریکایی قایقهای تندرو را ردیابی کردند و بعد از غرق کردن یکی و آسیبدیدن چند قایق، بقیه به جزیره ابوموسی پناه بردند.
با پایان یک روز درگیری و نابودی سه کشتی ایرانی، تنش کاهش یافت و دو طرف برای چند روز در حالت آمادهباش بودند.
۲ ماه بعد ناو USS Vincennes هواپیمای مسافربری ایرانی را هدف قرارداد و ۲۹۰ مسافر و خدمه آنرا کشت. هرچند پنتاگون اعلام کرد که فرمانده ناو هواپیمای مسافربری را با یک فانتوم ایرانی اشتباه گرفته، بسیاری آنرا عمدی و در راستای فشار بر ایران برای پذیرش قطعنامه ۵۹۸ ارزیابی کردند.
نوامبر ۲۰۰۳ دیوان دادگستری بینالمللی شکایت ایران از آمریکا برای حمله به ایران و نقض پیمان دوستی دو کشور در سال ۱۹۵۵ را رد کرد. دادگاه شکایت مشابه آمریکا علیه ایران را نیز تایید نکرد.
دادگاه بینالمللی همچنین ادعای بهخطر افتادن منافع آمریکا در توجیه عملیات در تنگه هرمز و حمله به سکوهای نفتی ایران را نیز نپذیرفت.
درخواست ایران برای دریافت خسارت از آمریکا نیز مورد قبول دادگاه واقع نشد.
ارزیابی از تهدید به بستن تنگه هرمز
بعید به نظر میرسد که تصمیم به بستن تنگه هرمز در عالیترین سطوح در ایران مورد توافق قرار گرفتهباشد. آنهم با وجود چهار تحریم شورای امنیت علیه ایران، تحریم بانک مرکزی ایران از سوی آمریکا، و نیز جدیشدن تحریم خرید نفت ایران.
وقتی شاهدیم همه راستهای مدعی قدرت در ایران از هیچ تریبونی برای رجزخوانی پیرامون تنگه هرمز نمیگذرند، تازه میتوان به این رسید که بستن تنگه هرمز سوژهای انتخاباتی است نه اینکه بحث پیرامون آن مبتنی بر ارادهای ملی برای دفاع از کشور باشد.
کشیدهشدن پای «محمدرضا رحیمی» معاون اول احمدینژاد به موضوع تنگه هرمز، آن هم برای عقبنماندن از رقبا، توضیحی است برای اینکه پیروزی در انتخابات از منافع استراتژیک کشور مهمتر است، و اگر لازم شد، حتی شاید بتوان گوشههایی از مملکت را داد، یا اعتبار کشور را خرج کرد تا در انتخابات عقب نماند.
با این حال، یادآوری یک نکته اساسی برای آنان که بستن تنگه هرمز را تبلیغ میکنند لازم است؛ و آن اینکه تحریک ایرانیها به بستن تنگه هرمز و قراردادن جامعه جهانی در برابر ایران، اساسا دام نظامی عراقیها علیه ایران بود (به لینک 5.5 1984: ‘Tanker War’ in Persian Gulf مراجعه کنید).
به همیندلیل با وجودی که عراق از ابتدای جنگ کشتیهای بهمقصد ایران را هدف قرار میداد، ایران تا ۴ سال در برابر حمله به کشتیها و زدن نفتکشها عکسالعملی نشان نداد. زیرا میدانستند که جنگ نفتکشها برنده ندارد.
از ۱۹۸۴که عراقیها در کنار زدن نفتکشها، حملات سنگین و فلجکننده به تاسیسات نفتی خارک را آغاز کردند، و کاملا آشکار بود که قصد نابودکردن تاسیسات نفتی ایران را دارند، آنوقت ایران با زدن نفتکشهای کویتی و سعودی وارد جنگ نفتکشها شد که ادامه آن کشیدهشدن طبیعی تنش به تنگه هرمز بود؛ یعنی همان طرحی که عراقیها ۴ سال روی آن کار کردهبودند و در نهایت به درگیری نظامی ایران و آمریکا در تنگه هرمز و خلیج فارس منجر شد که صدام حسین با اشتیاق منتظر و نظارهگر آن بود.
از سویی، ایران مدتهاست که در معرض تحریم دریایی قراردارد و کشتیهای بهمقصد ایران مورد بازرسی دریایی قرار میگیرند.
فشار دریایی که به ایران وارد میشود، کشتیرانی جمهوری اسلامی را واداشته تا برای پنهانکاری اسامی فارسی همه کشتیها و نفتکشهای خود را تغییر دهد، شناورهای خود را در قبرس یا مالاکا تجدید ثبت کند، و حتی در تدارک تهیه پاسپورت غیرایرانی برای ملوانان خود بوده تا از بازرسیهای دریایی کشتیهای آمریکایی و توقیف کالاهای بهمقصد ایران خلاصی یابد.
این در شرایطی است در همه بنادر ارایه خدمات به کشتیهای ایرانی یا شناورهایی که مشکوک به حمل کالا برای ایران باشند، به چندین برابر قیمت و حتی در مواردی تا ۱۴ برابر گرانتر انجام میشود.
همانطور که اشاره شد، برخورد یک مین دو سه هزار دلاری ایرانی یک ناو چند میلیارد دلاری آمریکایی را تقریبا غرقکرد و به تلافی آن سه ناو جنگی ایرانی، دو سکوی نفتی، و حدود شش قایق تندرو ایران منهدم، و میلیاردها دلار خسارت به ایران وارد شد.
توالی رخدادهای بسیار بزرگ پس از حوادث ظاهرا کوچک حاکی از غیرقابل پیشبینیبودن تحولات در مناطق حساسی مانند تنگه هرمز است.
در شرایطی که تحریمها هزینههای کمرشکن غیرقابلتحملی را بر ملت ایران تحمیل میکند چگونه میتوان عواقب بستن تنگه هرمز را نیز بر آن افزود؟
تنگه هرمز هم مانند ۲۵ سال پیش نیست که بهراحتی بتوان در آن اخلال کرد. ۲۵ سال پیش بسیاری از کشورها بهصورت ضمنی تایید میکردند که ایران مورد تجاوز قرارگرفته و ایران نه آغازکننده جنگ شهرها بوده و نه موافق با مسابقه زدن نفتکشها.
اما در حال حاضر ایران در انزوای بینالمللی قراردارد و سرکوب عمومی پس از انتخابات ۸۸ و نیز نقض آشکار حقوق بشر پیشفرض هر نوع قضاوت بینالمللی پیرامون این کشوراست.
بههمین دلیل هر اقدام بینالمللی برای ایستادگی در مقابل تحرکات نظامی ایران در تنگه هرمز از پیش با مقبولیت جهانی مواجه است.
ارزیابیهای جدید حاکی از این است که ایران بیش از همه کشورهای حاشیه خلیج فارس و دریای عمان به وارادات دریایی وابسته است و تامین نیازهای ایران ۷۵ میلیونی از انواع میوه تا باتون برقی همگی از مسیر تنگه هرمز انجام میشود.
بنابراین اگر تهدید به بستن هرمز، شلیک به خود تعبیر شود، چندان بیراه نرفتهایم. در ضمن اگر کسی در ایران در این فکر است که با کارگذاشتن مین بتوان تنگه هرمز را بست، حتما این را نیز میداند که مینها قبل از منفجرکردن کشتی ملیت آن را نمیپرسند که کشتیهای ایرانی در امان بمانند.
دنیای کشتیرانی نیز متفاوت از دو دهه پیش است. نسل جدید تانکرهای نفتی دوجداره هستند که انفجار آنرا دشوارتر میسازد.
مخزن تانکرهای جدید بخشبخش و طوری ساختهشده که نفت را جذب میکند و انفجار یا سوراخشدن یک قسمت، آسیب کلی به همه تانکر وارد نمیکند و نفت را جاری یا شعلهور نمیسازد.
تانکرهای جدید سیستم اطفای حریق پیشرفتهتر و موتورهای قدرتمندتری دارند که تهدید را کاهش میدهد. بنابراین نمیتوان مانند ۳ دهه پیش به نفتکشها حمله و آنها را از رده خارج کرد.
بر اساس برآوردی که «آنتونی کوردزمن» کارشناس مسائل استراتژیک برای مرکز مطالعات استراتژیک انجام دادهاست، رشد وابستگی تجارت جهانی به تنگه هرمز در مقایسه با دیگر تنگههای مهم جهان از جمله تنگههای سوئز، بابالمندب، و مالاکا در شرق دور طی ۲۰ سال آینده حدود ۲۴٪ بیشتر خواهد بود.
وابستگی فوق بدین معناست که تجارت جهانی حتی در صورت ناامنشدن تنگه هرمز، بهشدت وابسته به این تنگه خواهد بود.
یعنی، درگیری نظامی در تنگه هرمز عبور و مرور کشتیها را فقط و فقط کند کرده و هزینه حملونقل و بیمه را افزایش میدهد، ولی رفت و آمد از تنگه هرگز متوقف نمیشود.
برای مثال، در اوج جنگ خلیج فارس و جنگ تانکرها حملونقل از تنگه هرمز فقط ۲۵٪ کاهش یافت، اما تردد از وسط موشکهای اگزوسه عراقی و کرم ابریشم ایران و لشگر قایقهای تندرو ایران همچنان ادامه یافت.
شرکتها، بیمه هر بشکه نفت را از یک پنی به ۶ دلار افزایش دادند برخی از شرکتهای بیمه، قیمت بیمه جنگی را برای کشتیها ۱۲۰٪ قیمت خود کشتی در سال قرار دادند، یعنی طی یک سال میباید ۱۲۰٪ قیمت هر کشتی را حق بیمه داد.
با این حال عبور نفت و کالا از تنگه هرمز هیچگاه متوقف نشد.
بیتردید مرور دوباره عکسالعمل بازار نفت و رفتار کشورهای نفتی علیه ایران را در جریان جنگ با عراق هرگز نباید فراموش کنیم.
طی ۸ سال جنگ عراق با ایران، درآمد نفتی ایران بهدلیل محدود شدن صدور نفت، انهدام پایانههای نفتی و افزایش حق بیمه نفتکشها بهشدت کاهش یافت. کشورهای عرب تولیدکننده نفت نیز برای بهزانو درآوردن ایران، تولید نفت خود را چنان افزایش دادند و بازار را چنان از نفت اشباء کردند، که قیمت نفت از بشکهای ۴۱ دلار در سال اول جنگ به ۷ دلار در پایان جنگ کاهش یافت.
اخیرا کشورهای نفتی و حتی دولت جدید لیبی اعلام کردهاند که آمادهاند با تحریم نفت ایران یا در صورت قطعشدن تولید ایران به هر نحو سهمیه تولید نفت ایران را جبران کنند.
طی سالهای جنگ، ایران ۲۵ میلیون نفر کمتر جمعیت داشت، ولی تامین نیازهای جمعیت ۷۶ میلیونی کنونی که با سیاستهای «احمدینژاد» تولید متوقفشده و تقریبا چیز وارد میشود، چگونه امکانپذیر است؟
قسمت اعظم دو خط اصلی کشتیرانی بینالمللی برای ورود و خروج از خلیج فارس از آبهای ایران و از میان جزایر ایرانی میگذرد، و گستردهترین پهنای خلیج فارس بهدلیل پراکندگی و پرشماری جزایر ایرانی به ایران تعلق دارد.
با این حال، نگاهی دقیق و موشکافانه به نقشههای بینالمللی تنگه هرمز ( Strait of Hormoz/Wikipedia) بهسادگی آشکار میسازد که با توجه به خطوطی که قلمرو دریایی دو کشور ایران و عمان را تعیین میکند، این تنگه به صراحت به پادشاهی عمان تعلق دارد نه به ایران.
به دلیل سابقه تاریخی ایران در منطقه خلیج فارس و نیز گستردگی آبی خاکی و نیز شمار جزایر آن، نقش پدرسالارانه ایران بر کل آبهای خلیج فارس و بهویژه تنگه هرمز بیشک غیرقابلانکارست، اما تنگه هرمز و قلمرو دریایی آن به لحاظ حقوقی به ایران تعلق ندارد.
کشتیها پس از عبور از تنگه هرمز بیدرنگ وارد قلمرو دریایی ایران میشوند و تا کیلومترها در همین قلمرو باقی میمانند و در برگشت نیز برای ورود به تنگه نیز راهی جز عبور از قلمرو دریایی ایران ندارند.
ایران به لحاظ جغرافیایی قادر است کشتیها را بعد از واردشدن به خلیج فارس، از تنگه هرمز و همچنین در آستانه خروج از خلیج فارس مورد تهدید قراردهد، اما به لحاظ حقوقی هرگونه تهدید در خود تنگه هرمز، اختلال در قلمرو دریایی عمان محسوب میشود.
تنگه هرمز به لحاظ نقش مهمی که در تامین انرژی و تجارت جهانی بر عهده دارد یک آبراه بینالمللی مهم بهحساب میآید. از آنجا که اخلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز فشاری قابل توجه بر اقتصاد جهانی وارد میآورد، میتوان انتظار داشت که جامعه جهانی نسبت به هرگونه تهدید این تنگه واکنش نشان دهد و ابزار تهدید را از دست ایران خارج کند.
لازم به یادآوری است که جزایر شریف ایرانی تنب بزرگ و کوچک و نیز ابوموسی که مورد ادعای امارات نیز هست از مهمترین جزایر استراتژیک خلیج فارس هستند که اشراف کاملی بر هر نوع تردد دریایی در تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس دارند.
بهخصوص ابوموسی بهعلت بسیار دورتربودن از خاک ایران در نبردهای دریایی ایران و هدایت قایقهای تندرو در خلیچ فارس نقش بسیار مهمی بر عهده داشته است.
مخلص کلام و نگرانی از این است که پیشگامی ایران در ایجاد تنش و تهدید تنگه هرمز، بهدلیل اهمیت آن برای اقتصاد جهانی، به درگیری ایران با جامعه جهانی بر سر مالکیت این جزایر منجر شود. در آن صورت یکی از نقاط آسیبپذیر ایران در چنین بحرانی جدیشدن تردید پیرامون مالکیت این سه جزیره است که دورترین قلمرو دریایی ایران را نگهبانی میکنند.
از عواقب ایجاد تنش در این قلمرو دریایی میتواند مطرحشدن جدی پرونده ادعای امارات علیه ایران در داوریهای بینالمللی باشد که بیتردید این بار حمایت کشورهای نفتی، آمریکا و اروپا را نیز با خود خواهد داشت.
با توجه به نقش مهمی که مالکیت این جزایر و نیز تنگه هرمز در تامین یا تهدید امنیت تجارت جهانی در تنگه هرمز بر عهده دارد، حتی ممکن است اداره این جزایر و حتی تنگه هرمزدر نهایت به کمیسیونی بینالمللی واگذارشود که ایران در آن نقشی نداشته باشد و زمینه سلب مالکیت ایران از این جزایر فراهم شود.
پادشاهان از جهان بیخبر قاجار، طی عهدنامه گلستان، از قرهباغ تا گرجستان را برای همیشه از خاک ایران جدا کردند. با قرارداد ترکمنچای نیز نخجوان و ایروان را به همراه ده کرور تومان پیشکش تزار روسیه کردند.
از دو قرن پیش هنوز کینه ایرانیان از این پادشاهان بیلیاقت کوتهاندیش آرام نگرفته است. نسلهای آینده ایران نیز کسانی را که با ندانمکاری امنیت قلمرو دریایی یا تمامیت ارضی کشور را بازیچه باندبازی و ابزار حذف رقبا قرار دهند، یا بخواهند سرکوب ملت را به بهانه تنش در تنگه هرمز توجیه کنند، هرگز نخواهند بخشید.
©️ فرزانه روستایی روزآنلاین
